باران رحمت
مجله فرهنگی مذهبیباران رحمت
مجله فرهنگی مذهبیزنان سالم ترند یا مردان؟
زنان سالم ترند یا مردان؟
احتمالا از هر مردی سوال کنید که کدام جنس، جنس غالب است، می گوید مردها جنس غالب هستند. دلیلش هم ساده است: مردها هیکل بزرگ تری دارند و عضلانی تر هستند؛ می توانند سریع تر بدوند، وزنه های سنگین تری بلند کنند و چیزها را به مسافت دورتری پرتاب کنند و ...
اما از لحاظ پزشکی، ماجرا کاملا متفاوت است. وقتی صحبت بهداشت به میان می آید، مردان جنس مغلوب هستند!
میانگین طول عمر مردان همیشه کمتر از زنان بوده است. در طول صد سال گذشته، تفاوت عمده ای از لحاظ تشخیص و درمان های پزشکی به وجود آمده است و به خصوص در کشورهای پیشرفته افراد تاکید بیشتری بر رژیم غذایی سالم و ورزش منظم و ترک سیگار دارند. در نتیجه این پیشرفت ها گرچه میانگین طول عمر مردان افزایش یافته است، اما هنوز هم مردان در سنین پایین تری نسبت به زنان می میرند.
تفاوت سلامت مردان و زنان
مردان با میزان بالاتری نسبت به زنان به علت بیماری های مختلف می میرند. مردان در سنین پایین تری نسبت به زنان می میرند و در طول زندگی بیشتر دچار بیماری ها می شوند. آن ها در سنین پایین تری ممکن است دچار سقوط و عوارض ناشی از آن شوند و نسبت به زنان بیشتر دچار بیماری مزمن می شوند. از طرف دیگر، گرچه زنان بسیار بیشتر از مردان به دیدار دکتر می روند، در سنین بالای 65 سال هزینه های بسیار بیشتری صرف مراقبت پزشکی از مردان بیمار می شود.
اما چرا مردان از لحاظ سلامت از زنان عقب تر هستند؟
پاسخ منفردی به این سوال وجود ندارد، بلکه مخلوطی پیچیده از عوامل زیستی، اجتماعی و رفتاری در این تفاوت دخیل هستند:
عوامل زیستی
* ژن ها و کرموزوم ها: مردان و زنان از همان لحظه ی لقاح با هم تفاوت دارند. هر یک از آن ها 23 جفت کروموزم دارد که 20 تا 25 هزار ژن بدن را حمل می کنند. بیست و دو جفت از این کرموزوم ها در هر دوی زنان و مردان به طور مشابه ظاهر می شوند، اما جفت بیست و سوم است که دو جنس را از هم جدا می کند.
در زنان هر دو عضو این جفت کرموزومی، کرموزوم های X هستند، اما در مردان یکی از آن ها کروموزم X و دیگری کروموزم Y است.
کروموزم Y تنها اندازه ای در حد یک سوم کروموزم X دارد و حاوی تعداد بسیار کمتری ژن ها نسبت به کرموزوم X است.
* هورمون ها: قبلا این مساله به صورت ساده ای مطرح می شد: هورمون جنسی مردانه یا تستوسترون مسئول شروع زودتر بیماری قلبی در مردان و هورمون جنسی زنانه یا استروژن را عامل حفاظت زنان از بیماری قلبی می دانستند.
اما پژوهش های جدید نشان می دهد که تستوسترون در مقادیر طبیعی در بدن مردان نه میزان کلسترول را بالا می برد و نه به قلب آسیب می رساند. به علاوه در زنانی که پس از یائسگی که میزان طبیعی هورمون های جنسی شان افت می کند، برای هورمون درمانی، جایگزین استروژن مصرف می کنند، دچار افزایش خطر حملات قلبی، سکته مغزی و لخته شدن خون در وریدها می شوند.
به هر حال، اگر هورمون ها نقش اصلی را در این تفاوت میان زنان و مردان از لحاظ سلامت قلب و عروق نداشته باشند، تا حدودی در این زمینه نقش دارند. هورمون زنانه استروژن میزان کلسترول خوب یا HDL را بالا می برد، شاید به همین علت باشد که بیماری قلبی در زنان 10 سال دیرتر از مردان ظاهر می شود.
* آناتومی دستگاه تولید مثل: بسیاری از مردان غده پروستات را یک محل آسیب پذیر بدن خود می دانند. گرچه ممکن است این نظر درست باشد، عوامل تولید مثلی در واقع باعث کاهش تفاوت طول عمر میان زنان و مردان می شوند. زنان با احتمال بیشتری ممکن است از سرطان پستان بمیرند تا مردان از سرطان پروستات. به علاوه بیماری های بدخیم و خوش خیم رحم و مخاطرات بارداری و زایمان نیز می تواند میانگین طول عمر زنان را کاهش دهد.
* سوخت و ساز: کلسترول ممکن است توجیه کننده تفاوت طول عمر مردان و زنان باشد. مردان و زنان از لحاظ میزان کلسترول بد یا LDL تفاوتی ندارند، اما در زنان به طور قابل توجهی میزان HDL بالاتر است. کلسترول HDL باعث محافظت در برابر بیماری قلبی می شود. میزان تری گلیسرید(یک چربی دیگر در خون) که خطر بیماری قلبی را بالا می برد، به طور میانگین در مردان بالاتر از زنان است.
چاقی هم یک مشکل فزاینده در همه کشورهای جهان است اما اضافه وزن در مردان مشکلات بیشتری را ایجاد می کند تا زنان. علت این است که چربی اضافه زنان روی لگن و ران های شان قرار می گیرد (چاقی گلابی شکل)، در حالی که در مردان وزن اضافی در خط کمری و در شکم قرار دارد (چاقی سیبی شکل). زیادی چربی در بدن انسان اصلا چیز خوبی نیست، اما چاقی شکمی بسیار خطرناک تر از چاقی پایین تنه است و به شدت خطر حمله قلبی و سکته مغزی را می افزاید.
عوامل اجتماعی
* استرس کاری و خصومت: فشار کاری و پرخاشگری معمولا به عنوان علت بیشتر بودن میزان مرگ و میر مردان نسبت به زنان عنوان می شود و واقعا ممکن است هم حقیقتی در این نظر وجود داشته باشد. در واقع کلیشه مرد بی صبر، پرکار و رقابت جو ممکن است اساسی در واقعیت داشته باشد و استرس کاری خطر فشار خون بالا، حمله قلبی و سکته مغزی را بالا می برد. شخصیت نوع A (شخصیت بی صبر و رقابت جو)، استرس، خصومت و خشم، همگی به عنوان عوامل خطرساز برای بیماری قلبی شمرده شده اند و این صفات در مردان شایع تر از زنان است.
* شبکه ها و حمایت های اجتماعی: ارتباط با مردم داروی خوبی است. روابط میان فردی و شبکه های حمایتی مستحکم خطر بسیاری از بیماری ها را کاهش می دهد، از سرماخوردگی گرفته تا افسردگی و حمله قلبی و سکته مغزی. بر عکس، انزوایی اجتماعی به عنوان یک عامل خطرساز برای بیماری قلبی شناخته شده است. زنان نسبت به مردان با شبکه های اجتماعی بزرگ تر و بسیار قابل اعتماد تری ارتباط دارند. به طور کلی زنان احساسات شان و احساسات زنان دیگر را درک می کنند و توانایی زیادی برای بیان افکار و احساسات شان دارند. روابط بین فردی قوی و ارتباطات خوب، ممکن است تا حدی توضیح دهنده ی طول عمر بیشتر زنان نسبت به مردان باشد.
عوامل رفتاری
عوامل زیستی بخشی از تفاوت طول عمر مردان و زنان و عوامل اجتماعی بخشی دیگر از آن را توضیح می دهند اما از دوران نوجوانی به بعد، رفتار مردان علت اصلی زودتر یا سریع تر مُردن مردان نسبت به زنان است.
* رفتار مخاطره آمیز: این که مردان بیشتر دست به کارهای مخاطره آمیز می زنند، ناشی از کروموزم Y و تستوسترون است یا الگوبرداری از مدل ها و هنجارهای فرهنگی، دقیقا معلوم نیست اما احتمال ترکیبی از هر دوی این ها در مخاطره جویی مردان نقش دارند. علت هر چه که باشد، مردان از دوران نوجوانی به بعد نسبت به زنان بیشتر خطر می کنند، و اغلب تاوان آن را با آسیب و جراحت و مرگ می پردازند. احتیاطات ساده ای مانند بستن کمربند ایمنی در ماشین یا گذاشتن کلاه ایمنی در موتورسواری می تواند در جلوگیری از این حوادث کمک کند. بیشتر از همه ی این ها جوانان نیاز به سرمشق هایی دارند که نشان دهند پیروی از عقل سلیم و احتیاط به خرج دادن صفاتی مردانه هستند.
* پرخاشگری و خشونت: پرخاشگری و خشونت اشکال افراطی رفتار مخاطره جویانه هستند و بسیاری از آن ها علل ریشه ای مشابهی دارند. اما یک تفاوت میان خطر کردن و رفتار خشن و تهاجمی وجود دارد. مردی که دست به رفتار پرخطر می زند، تنها به خودش آسیب می زند، اما پرخاشگری و خشونت ممکن است دیگران را در معرض خطر قرار دهد. گرچه رفتار خشونت آمیز مستقیما سلامت و رفاه دیگران چه مرد و چه زن را تهدید می کند. مردان تقریبا چهار بار با احتمال بیشتری نسبت به زنان در اثر خودکشی یا دیگرکشی می میرند، اما زنان با احتمال بیشتری قربانیان خشونت خانگی هستند. اگر قرار باشد این تفاوت میان زنان و مردان کاهش یابد، مردان نیاز دارند که مهارکردن خودشان و کنترل خشم را بیاموزند.
* سیگار کشیدن: سیگار کشیدن یکی از خطر آفرین رفتارها برای سلامت است و از آن جایی که دود سیگار محیطی برای دیگران هم خطرناک است، شکلی از خصومت پنهانی هم محسوب می شود. در روزگاران قدیم، مردان سیگار می کشیدند. آن روزهای قدیمی برای زنان خوب بودند و برای مردان نه اما زمان در حال تغییر است: در آمریکا هنگامی که شمار گسترده ای از زنان شروع به سیگار کشیدن کردند، از لحاظ بیماری قلبی، سرطان ریه و آمفیزم (تخریب ریه) به پای مردان رسیدند. اما نهایتا هر دو جنس شروع به ترک سیگار کردند اما مردان بیشتری (24 درصد) نسبت به زنان (18 درصد) سی
احتمالا از هر مردی سوال کنید که کدام جنس، جنس غالب است، می
گوید مردها جنس غالب هستند. دلیلش هم ساده است: مردها هیکل
بزرگ تری دارند و عضلانی تر هستند؛ می توانند سریع تر بدوند، وزنه
های سنگین تری بلند کنند و چیزها را به مسافت دورتری پرتاب کنند و ...
اما از لحاظ پزشکی، ماجرا کاملا متفاوت است. وقتی صحبت بهداشت به میان می آید، مردان جنس مغلوب هستند!
میانگین طول عمر مردان همیشه کمتر از زنان بوده است. در طول صد سال گذشته، تفاوت عمده ای از لحاظ تشخیص و درمان های پزشکی به وجود آمده است و به خصوص در کشورهای پیشرفته افراد تاکید بیشتری بر رژیم غذایی سالم و ورزش منظم و ترک سیگار دارند. در نتیجه این پیشرفت ها گرچه میانگین طول عمر مردان افزایش یافته است، اما هنوز هم مردان در سنین پایین تری نسبت به زنان می میرند.
تفاوت سلامت مردان و زنان
مردان با میزان بالاتری نسبت به زنان به علت بیماری های مختلف می میرند. مردان در سنین پایین تری نسبت به زنان می میرند و در طول زندگی بیشتر دچار بیماری ها می شوند. آن ها در سنین پایین تری ممکن است دچار سقوط و عوارض ناشی از آن شوند و نسبت به زنان بیشتر دچار بیماری مزمن می شوند. از طرف دیگر، گرچه زنان بسیار بیشتر از مردان به دیدار دکتر می روند، در سنین بالای 65 سال هزینه های بسیار بیشتری صرف مراقبت پزشکی از مردان بیمار می شود.
اما چرا مردان از لحاظ سلامت از زنان عقب تر هستند؟
پاسخ منفردی به این سوال وجود ندارد، بلکه مخلوطی پیچیده از عوامل زیستی، اجتماعی و رفتاری در این تفاوت دخیل هستند:
عوامل زیستی
* ژن ها و کرموزوم ها: مردان و زنان از همان لحظه ی لقاح با هم تفاوت دارند. هر یک از آن ها 23 جفت کروموزم دارد که 20 تا 25 هزار ژن بدن را حمل می کنند. بیست و دو جفت از این کرموزوم ها در هر دوی زنان و مردان به طور مشابه ظاهر می شوند، اما جفت بیست و سوم است که دو جنس را از هم جدا می کند.
در زنان هر دو عضو این جفت کرموزومی، کرموزوم های X هستند، اما در مردان یکی از آن ها کروموزم X و دیگری کروموزم Y است.
کروموزم Y تنها اندازه ای در حد یک سوم کروموزم X دارد و حاوی تعداد بسیار کمتری ژن ها نسبت به کرموزوم X است.
* هورمون ها: قبلا این مساله به صورت ساده ای مطرح می شد: هورمون جنسی مردانه یا تستوسترون مسئول شروع زودتر بیماری قلبی در مردان و هورمون جنسی زنانه یا استروژن را عامل حفاظت زنان از بیماری قلبی می دانستند.
اما پژوهش های جدید نشان می دهد که تستوسترون در مقادیر طبیعی در بدن مردان نه میزان کلسترول را بالا می برد و نه به قلب آسیب می رساند. به علاوه در زنانی که پس از یائسگی که میزان طبیعی هورمون های جنسی شان افت می کند، برای هورمون درمانی، جایگزین استروژن مصرف می کنند، دچار افزایش خطر حملات قلبی، سکته مغزی و لخته شدن خون در وریدها می شوند.
به هر حال، اگر هورمون ها نقش اصلی را در این تفاوت میان زنان و مردان از لحاظ سلامت قلب و عروق نداشته باشند، تا حدودی در این زمینه نقش دارند. هورمون زنانه استروژن میزان کلسترول خوب یا HDL را بالا می برد، شاید به همین علت باشد که بیماری قلبی در زنان 10 سال دیرتر از مردان ظاهر می شود.
* آناتومی دستگاه تولید مثل: بسیاری از مردان غده پروستات را یک محل آسیب پذیر بدن خود می دانند. گرچه ممکن است این نظر درست باشد، عوامل تولید مثلی در واقع باعث کاهش تفاوت طول عمر میان زنان و مردان می شوند. زنان با احتمال بیشتری ممکن است از سرطان پستان بمیرند تا مردان از سرطان پروستات. به علاوه بیماری های بدخیم و خوش خیم رحم و مخاطرات بارداری و زایمان نیز می تواند میانگین طول عمر زنان را کاهش دهد.
* سوخت و ساز: کلسترول ممکن است توجیه کننده تفاوت طول عمر مردان و زنان باشد. مردان و زنان از لحاظ میزان کلسترول بد یا LDL تفاوتی ندارند، اما در زنان به طور قابل توجهی میزان HDL بالاتر است. کلسترول HDL باعث محافظت در برابر بیماری قلبی می شود. میزان تری گلیسرید(یک چربی دیگر در خون) که خطر بیماری قلبی را بالا می برد، به طور میانگین در مردان بالاتر از زنان است.
چاقی هم یک مشکل فزاینده در همه کشورهای جهان است اما اضافه وزن در مردان مشکلات بیشتری را ایجاد می کند تا زنان. علت این است که چربی اضافه زنان روی لگن و ران های شان قرار می گیرد (چاقی گلابی شکل)، در حالی که در مردان وزن اضافی در خط کمری و در شکم قرار دارد (چاقی سیبی شکل). زیادی چربی در بدن انسان اصلا چیز خوبی نیست، اما چاقی شکمی بسیار خطرناک تر از چاقی پایین تنه است و به شدت خطر حمله قلبی و سکته مغزی را می افزاید.
عوامل اجتماعی
* استرس کاری و خصومت: فشار کاری و پرخاشگری معمولا به عنوان علت بیشتر بودن میزان مرگ و میر مردان نسبت به زنان عنوان می شود و واقعا ممکن است هم حقیقتی در این نظر وجود داشته باشد. در واقع کلیشه مرد بی صبر، پرکار و رقابت جو ممکن است اساسی در واقعیت داشته باشد و استرس کاری خطر فشار خون بالا، حمله قلبی و سکته مغزی را بالا می برد. شخصیت نوع A (شخصیت بی صبر و رقابت جو)، استرس، خصومت و خشم، همگی به عنوان عوامل خطرساز برای بیماری قلبی شمرده شده اند و این صفات در مردان شایع تر از زنان است.
* شبکه ها و حمایت های اجتماعی: ارتباط با مردم داروی خوبی است. روابط میان فردی و شبکه های حمایتی مستحکم خطر بسیاری از بیماری ها را کاهش می دهد، از سرماخوردگی گرفته تا افسردگی و حمله قلبی و سکته مغزی. بر عکس، انزوایی اجتماعی به عنوان یک عامل خطرساز برای بیماری قلبی شناخته شده است. زنان نسبت به مردان با شبکه های اجتماعی بزرگ تر و بسیار قابل اعتماد تری ارتباط دارند. به طور کلی زنان احساسات شان و احساسات زنان دیگر را درک می کنند و توانایی زیادی برای بیان افکار و احساسات شان دارند. روابط بین فردی قوی و ارتباطات خوب، ممکن است تا حدی توضیح دهنده ی طول عمر بیشتر زنان نسبت به مردان باشد.
عوامل رفتاری
عوامل زیستی بخشی از تفاوت طول عمر مردان و زنان و عوامل اجتماعی بخشی دیگر از آن را توضیح می دهند اما از دوران نوجوانی به بعد، رفتار مردان علت اصلی زودتر یا سریع تر مُردن مردان نسبت به زنان است.
* رفتار مخاطره آمیز: این که مردان بیشتر دست به کارهای مخاطره آمیز می زنند، ناشی از کروموزم Y و تستوسترون است یا الگوبرداری از مدل ها و هنجارهای فرهنگی، دقیقا معلوم نیست اما احتمال ترکیبی از هر دوی این ها در مخاطره جویی مردان نقش دارند. علت هر چه که باشد، مردان از دوران نوجوانی به بعد نسبت به زنان بیشتر خطر می کنند، و اغلب تاوان آن را با آسیب و جراحت و مرگ می پردازند. احتیاطات ساده ای مانند بستن کمربند ایمنی در ماشین یا گذاشتن کلاه ایمنی در موتورسواری می تواند در جلوگیری از این حوادث کمک کند. بیشتر از همه ی این ها جوانان نیاز به سرمشق هایی دارند که نشان دهند پیروی از عقل سلیم و احتیاط به خرج دادن صفاتی مردانه هستند.
* پرخاشگری و خشونت: پرخاشگری و خشونت اشکال افراطی رفتار مخاطره جویانه هستند و بسیاری از آن ها علل ریشه ای مشابهی دارند. اما یک تفاوت میان خطر کردن و رفتار خشن و تهاجمی وجود دارد. مردی که دست به رفتار پرخطر می زند، تنها به خودش آسیب می زند، اما پرخاشگری و خشونت ممکن است دیگران را در معرض خطر قرار دهد. گرچه رفتار خشونت آمیز مستقیما سلامت و رفاه دیگران چه مرد و چه زن را تهدید می کند. مردان تقریبا چهار بار با احتمال بیشتری نسبت به زنان در اثر خودکشی یا دیگرکشی می میرند، اما زنان با احتمال بیشتری قربانیان خشونت خانگی هستند. اگر قرار باشد این تفاوت میان زنان و مردان کاهش یابد، مردان نیاز دارند که مهارکردن خودشان و کنترل خشم را بیاموزند.
* سیگار کشیدن: سیگار کشیدن یکی از خطر آفرین رفتارها برای سلامت است و از آن جایی که دود سیگار محیطی برای دیگران هم خطرناک است، شکلی از خصومت پنهانی هم محسوب می شود. در روزگاران قدیم، مردان سیگار می کشیدند. آن روزهای قدیمی برای زنان خوب بودند و برای مردان نه اما زمان در حال تغییر است: در آمریکا هنگامی که شمار گسترده ای از زنان شروع به سیگار کشیدن کردند، از لحاظ بیماری قلبی، سرطان ریه و آمفیزم (تخریب ریه) به پای مردان رسیدند. اما نهایتا هر دو جنس شروع به ترک سیگار کردند اما مردان بیشتری (24 درصد) نسبت به زنان (18 درصد) سیگار را کنار گذاشتند و از آن جایی که هنوز 30 درصد پسران و 21 درصد دختران در سطح دبیرستان در آمریکا سیگار می کشند، سیگار کشیدن چه برای مردان و چه برای زنان، چه برای جوانان و چه برای سالمندان خطری هولناک است.
* الکل و مواد مخدر: سوء مصرف الکل و مواد مخدر نیز به طور سنتی در میان مردان شایع تر بوده است، اما زنان هم به طور فزاینده ای در معرض خطر آن ها قرار دارد. مصرف زیاد الکل، افراد در معرض احتمال بیشتر فشار خون بالا، نارسایی قلبی، بیماری کبدی، انواع سرطان ها، تصادف و مرگ های ناشی از تروماها (ضربات) قرار می دهد. مواد روانگردان غیرقانونی هم هر دو جنس را گرفتار می کند، اما مردان با احتمال 80 درصد بیشتر از زنان به سوء مصرف این مواد می پردازند.
* رژیم غذایی: گوشت بد است و غذاهای گیاهی خوب هستند. گرچه این گفته ساده کردن بیش از حد حقایق است، اما ممکن است توضیح دهنده باشد که چرا زنان به طور کلی سالم تر از مردان هستند:
زنان در اغلب موارد بهتر از مردان غذا می خورند. ایده آل مردانه برای گوشت و برنج و سیب زمینی باید جای خود را به مصرف ماهی و سبزیجات، میوه ها، غلات سبوس دار و ماهی دهد.
* ورزش: هنگامی که بقای انسان ها به کار جسمی بستگی داشت، هم مردان و هم زنان مقدار زیادی فعالیت جسمی می کردند. اما وقتی مردان به پشت میزهای کار منتقل شدند، زنان همچنان به رفتن به خواروبار فروشی ها، بالارفتن از پله ها، تمیز کردن خانه و شستن لباس ها ادامه دادند و از بسیاری از مزیت های فعالیت جسمی همچنان برخودار ماندند. اما جایگزینی وسایل جدید خانگی به جای عضلات در خانه ها، زنان نیز از لحاظ زندگی بی حرکت به مردان پیوستند و به این ترتیب از لحاظ فعالیت جسمی عقب تر از مردان ماندند. گرچه در این مورد مردان ممکن است اندکی احساس راحتی کنند، اما باید توجه داشت بسیاری از مردان هم حتی به نزدیک به حد مورد نیاز ورزش برای سلامتی نمی رسند.
* مراقبت پزشکی: زنان در مورد سلامت فکر می کنند و کارهای بیشتری برای حفظ آن انجام می دهند. زنان با احتمال بیشتری به طور منظم برای مراقبت پزشکی مراجعه می کنند. مشکل است فهمید چرا مردان چنین بیماران بدی هستند، اما ظاهرا ذهنیت مردانه در این مورد مقصر اصلی است.
اگر می خواهید با پزشکان سایت مشورت کنید، اینجا را کلیک کنید.
برای شرکت در بحث های انجمن سایت مرتبط با بهداشت و سلامت، اینجا را کلیک کنید.
گار را کنار گذاشتند و از آن جایی که هنوز 30 درصد پسران و 21 درصد دختران در سطح دبیرستان در آمریکا سیگار می کشند، سیگار کشیدن چه برای مردان و چه برای زنان، چه برای جوانان و چه برای سالمندان خطری هولناک است.
* الکل و مواد مخدر: سوء مصرف الکل و مواد مخدر نیز به طور سنتی در میان مردان شایع تر بوده است، اما زنان هم به طور فزاینده ای در معرض خطر آن ها قرار دارد. مصرف زیاد الکل، افراد در معرض احتمال بیشتر فشار خون بالا، نارسایی قلبی، بیماری کبدی، انواع سرطان ها، تصادف و مرگ های ناشی از تروماها (ضربات) قرار می دهد. مواد روانگردان غیرقانونی هم هر دو جنس را گرفتار می کند، اما مردان با احتمال 80 درصد بیشتر از زنان به سوء مصرف این مواد می پردازند.
* رژیم غذایی: گوشت بد است و غذاهای گیاهی خوب هستند. گرچه این گفته ساده کردن بیش از حد حقایق است، اما ممکن است توضیح دهنده باشد که چرا زنان به طور کلی سالم تر از مردان هستند:
زنان در اغلب موارد بهتر از مردان غذا می خورند. ایده آل مردانه برای گوشت و برنج و سیب زمینی باید جای خود را به مصرف ماهی و سبزیجات، میوه ها، غلات سبوس دار و ماهی دهد.
* ورزش: هنگامی که بقای انسان ها به کار جسمی بستگی داشت، هم مردان و هم زنان مقدار زیادی فعالیت جسمی می کردند. اما وقتی مردان به پشت میزهای کار منتقل شدند، زنان همچنان به رفتن به خواروبار فروشی ها، بالارفتن از پله ها، تمیز کردن خانه و شستن لباس ها ادامه دادند و از بسیاری از مزیت های فعالیت جسمی همچنان برخودار ماندند. اما جایگزینی وسایل جدید خانگی به جای عضلات در خانه ها، زنان نیز از لحاظ زندگی بی حرکت به مردان پیوستند و به این ترتیب از لحاظ فعالیت جسمی عقب تر از مردان ماندند. گرچه در این مورد مردان ممکن است اندکی احساس راحتی کنند، اما باید توجه داشت بسیاری از مردان هم حتی به نزدیک به حد مورد نیاز ورزش برای سلامتی نمی رسند.
* مراقبت پزشکی: زنان در مورد سلامت فکر می کنند و کارهای بیشتری برای حفظ آن انجام می دهند. زنان با احتمال بیشتری به طور منظم برای مراقبت پزشکی مراجعه می کنند. مشکل است فهمید چرا مردان چنین بیماران بدی هستند، اما ظاهرا ذهنیت مردانه در این مورد مقصر اصلی است.
اگر می خواهید با پزشکان سایت مشورت کنید، اینجا را کلیک کنید.
برای شرکت در بحث های انجمن سایت مرتبط با بهداشت و سلامت، اینجا را کلیک کنید.
میگرن چیست
واژه میگرن از لفظ یونانیHemicrain( به معنی" نیمی از سر") گرفته شده است که خود این کلمه ریشه در زبان مصری دارد. میگرن، نوعی اختلال سردرد است که با ترکیب متنوعی از تغییرات عصبی و گوارشی مشخص می شود. درد میگرن اغلب اوقات به صورت درد ضربان دار یک طرفه است که ابتدا خفیف است و کم کم شدید می شود. دردهای میگرنی در همه موارد با بی اشتهایی و تهوع و گاهی اوقات با استفراغ همراه هستند.
درهنگام حملات میگرنی، بیماران به وضوح دچار تحمل نکردن نورهستند( فوتوفوبی) و برای استراحت، به محلی تاریک می روند. ممکن است تحمل نکردن صدا( فونوفوبی) و گاهی اوقات تحمل نکردن بوها (Osmophobia) نیز وجود داشته باشد. در کودکان، میگرن اغلب با حملات دردشکم، بیماری حرکت(Motion Sickness) و اختلالات خواب همراه است. شروع دیررس میگرن( در سنین بالای 50 سال) نادر است؛ با وجود این، عود میگرنی که بهبود یافته است، غیرمعمول نیست.
تشخیص بیماری، براساس خصوصیات سردرد و علائم همراه صورت می گیرد. چرا که نتایج معاینه فیزیکی و مطالعات آزمایشگاهی به طور معمول طبیعی است. در مورد میگرن انواع متعددی از آن توصیف شده اند که شایع ترین آنها عبارت اند از: میگرن معمولی( میگرن بدون وجود پیش درآمد) و میگرن کلاسیک( میگرن همراه با مرحله پیش درآمد).
مراحل میگرن
حمله های سردرد میگرن به طور معمول صبح ها و اغلب آخرهفته شروع می شود. هر حمله از چند ساعت تا چند روز به طول می انجامد، و تعداد حمله ها درهرماه بین یک تا سه بار تکرار می شود. یک سردرد میگرنی به طور معمول دارای دومرحله است:
الف) مرحله پیش درآمد(Aura). در این مرحله مجراهای خونی مغز منقبض می شوند و علائم این مرحله عبارت اند از: اختلال در گفتار، مشکلات بینایی، بی حسی، سوزش خفیف، کم سو شدن چشم، وجود صدا در گوش، ضعف و کرختی در اندام. بیشتر اوقات دیده شده است که به علت سردرد میگرن، آشفتگی هایی در سیستم گردش خون و عروق به وجود می آید. دست و پا( به ویژه انگشتان) در حین حمله های درد، سرد و پیشانی خیلی گرم می شود.
این مرحله و علائم آن کمتر از یک ساعت طول می کشد. افراد تا پایان این مرحله کمی باید صبر کنند.
ب) مرحله مغزی یا سفالیک(Cephalic). در این مرحله مجراهای خونی مغز، منبسط می شوند و علائم این مرحله عبارت اند از: دردهای ضربان دار در کنار سر، تهوع و حال به هم خوردگی، حساسیت زیاد به صدا و نور، کاهش اشتهاء و احتقان در بینی.
مرحله سفالیک حدود 2 ساعت تا حداکثر 3 روز طول می کشد. بنابراین بهتر است تا قبل از شروع میگرن از داروهای خود استفاده کنید و با پرهیزهای لازم، شدت آن را کاهش دهید.
شیوع میگرنپ
براساس متون روانشناسی بیماری ها، حدود 10 درصد کل جمعیت جهان به سردرد میگرن مبتلا هستند و همه انواع میگرن، در هر سنی، از اوایل کودکی تا بعد از آن می تواند شروع شود. با این وجود حمله های میگرن کمتر قبل از 5 سالگی رخ می دهد و بیشترین سن شیوع بیماری در دوران بلوغ و اوایل بزرگسالی است. با افزایش سن، زنان بیش از مردان از سردردهای میگرنی رنج می برند، زیرا شیوع میگرن در زنان حدود 15 درصد و در مردان 7 درصد گزارش شده است. هم چنین شیوع میگرن در میان شهرنشینان بیشتر از روستاییان است.
عوامل غذایی تشدید کننده میگرن
1- گلوتامات:نمک یا اسیدآمینه ای که در بافت های عصبی موجود است. این ماده در محصولات آماده شده به میزان زیادی وجود دارد. به این منظور باید برچسب روی محصولات را به دقت مطالعه کرد. این ماده در انواع کنسرو و غذاهای یخی وجود دارد.
2- آمین ها: بعضی غذاهای حاوی آمین ها، فعال کننده رگ ها هستند و به نظر می رسد آغازگر انقباض رگ های خونی در مغز می باشند. تیرآمین و فنیل اتیل آمین دو ماده اصلی مسبب این مشکل هستند. اگرچه سایر آمین ها نیز ممکن است اثرات مشابهی داشته باشند. در ذیل به بررسی منابع برخی آمین ها می پردازیم.
تیرآمین(Tyramine) در الکل، برخی پنیرها به خصوص پنیرهای مانده، میوه ها و سبزی های کال و فاسد، خوراک کلم، مخمرها، انواع آجیل، ماهی شور، کنسرو شاه ماهی، خامه ترش، آواکادو، سوسیس های تخمیری و گوشت های مانده یا چرب وجود دارد.
فنیل اتیل آمین(Phenyl ethylamine) در کاکائو، شکلات، پنیر و موادغذایی ای که دارای این سه ماده غذایی هستند، یافت می شود.
اکتوپامین(Octopamine) در مرکباتی مثل لیمو، پرتقال، گریپ فروت و... یافت می شود.
موادغذایی نام برده از گروه آمین ها، باعث افزایش آزادشدن سروتونین در مغز و تحریک اعصاب مغز می شوند. همچنین ایجاد سردرد می کنند.
3- مس: گمان می رود که مس در متابولیسم آمین های فعال کننده رگ ها(Vasoactive) نقش داشته باشد و احتمال بروز حمله میگرن را افزایش دهد. آجیل ها، شکلات، جوانه گندم و صدف خوراکی از منابع غذایی حاوی مس به شمار می روند. پرتقال و گریپ فروت و نارنگی باید از رژیم غذایی حذف شوند. زیرا مرکبات جذب روده ای مس را افزایش می دهند و ممکن است در فرآیند آغاز حمله های میگرن نقش داشته باشند.
4- کافئین: زیاد مصرف کردن و یا کاهش کافئین در بدن نیز در تشدید میگرن مؤثر است. هم چنین ترک ناگهانی مصرف چای و قهوه، که هر دو کافئین دارند، ممکن است در برخی اشخاص مستعد، زمینه ساز بروز میگرن باشد.
5- موادغذایی چرب و سرخ شده: مواد چرب و مواد غذایی ای که با روغن زیاد سرخ می شوند عامل تشدید میگرن هستند.
6- نیتریت: سوسیس و گوشت نمک سود که به آنها ماده نگه دارنده نیتریت افزوده شده ، نباید مصرف شود، چون می توانند عامل بروز میگرن در افراد مستعد باشند.
غذاهای مفید
مرغ، خروس و بوقلمون از دسته غذاهای کم چرب و غنی از پروتئین هستند. مصرف غذاهای پروتئینی منجر به نوسان میزان قند خون نمی شود. گمان می رود که کمبود میزان قندخون از جمله عوامل میگرن است. غذاهای پروتئین دار نظیر تخم مرغ، گوشت گاو و حبوبات باید در هر وعده غذایی گنجانده شوند. مصرف میان وعده های حاوی پروتئین فراوان نیز مفید است.
سیب، گلابی، گیلاس، زردآلو و انگور میوه هایی هستند که مصرف آن ها موجب افزایش منظم قند خون می شود. این میوه ها میان وعده های غذایی بسیار خوبی برای حفظ و کنترل قند خون هستند.
حلیم جو، نان چاودار و حبوباتی نظیر لوبیا قرمز،عدس سبز و قرمز، نخود و لوبیا همگی دارای فیبرهای محلول بوده و به تثبیت قند خون کمک می کنند. این غذاها منابع خوب کربوهیدرات بوده و حبوبات نیز منابع خوب پروتئین هستند
علائم میگرن
میگرن؛ سردردی طاقت فرسا
Migraine
میگرن به معنای سردرد مزمنی می باشد که می تواند باعث ظهور سردرد خاصی در ساعت های متوالی برای گاهی اوقات و یا حتی برای هر روز شود.
علائم میگرن می توانند خیلی شدید باشند به طوری که شما مدام در تلاش برای پیداکردن یک مکان آرام و تاریک برای درازکشیدن و تسکین خود باشید.
برخی از سردردهای میگرنی با علایمی نظیر اختلالاتی در بینایی و کاهش دید، یا سوزش هایی در بازو یا ساق پای تان همراه می باشد و همچنین میگرن اغلب با حالت تهوع، استفراغ و حساست شدید به صدا و نور همراه می گردد.
اگر چه هیچ معالجه ای وجود ندارد، تجویز داروها می تواند به کاهش تکرار و شدت میگرن ها کمک کند. اگر معالجات گذشته وضعیت شما را بهتر نکرده اند، بهتر است که با دکترتان درباره ی تغییر درمان و استفاده از داروی متفاوت مشورت نمایید. تجویز داروهای صحیح در کنار اصلاح شیوه ی زندگی ممکن است تغییرات چشمگیری را در روند بهبودی شما ایجاد نماید.
علائم:
میگرن معمولا در دوران کودکی، نوجوانی یا نزدیک به بزرگسالی شروع می شود. میگرن اغلب با علایم و نشانه هایی به شرح زیر همراه می باشد:
* درد متوسط تا شدید که ممکن است به یک طرف سر محدود بشود یا ممکن است بر هر 2 قسمت سر اثر بگذارد.
* سردردی که به صورت تپشی و ضربانی است.
* دردی که با فعالیت فیزیکی بدتر می شود.
* دردی که انجام فعالیت های منظم روزمره تان را مختل می کند.
* حالت تهوع همراه یا بدون استفراغ
* حساسیت به نور و صدا
میگرن معمولا از 4 تا 72 ساعت طول می کشد. اما میزان تکرار سردردهایی که اتفاق می افتد از شخصی به شخص دیگر متفاوت است. ممکن است میگرن برای چندین بار در ماه و یا با بسامد های بسیار کمتر در شما ظهور نماید.
علایم میگرن ها در همه شبیه هم نیست. در اغلب افراد میگرن بدون علایم مشخصی ظهور می نماید که این حالت از میگرن را قبلا تحت عنوان میگرن های معمولی و رایج می نامیدند. ولی در برخی افراد میگرن با ظهور علائم مشخصی همراه می گردد که سابقا آن را تحت عنوان میگرن های کلاسیک می نامیدند از جمله علایمی که ممکن است با میگرن همراه باشند عبارت هستند از: تغییراتی در بینایی، مشاهده تشعشعات آزاردهنده از نور، احساس درد، سوزن سوزن شدن در ناحیه بازو و ساق پا.
خواه یا ناخواه شما گاهی نشانه هایی از بیماری را پیدا می کنید، ممکن است قبل از این که سردردتان واقعا تشدید شود یک یا چند نشانه را برای مدت چند ساعت یا یک روز داشته باشید که این نشانه ها به شما هشدار می دهد که ممکن است به زودی سردرد شدیدی بگیرید.
این علائم عبارت هستند از:
* نوعی احساس سر خوشی و پُر انرژی بودن
* تمایل شدید برای شیرینی جات
* تشنگی
* تحریک پذیری یا افسردگی
چه زمانی باید به پزشک مراجعه نمایید؟
میگرن ها اغلب تشخیص داده نمی شوند و معالجه هم نمی شوند. اگر شما علائم و نشانه های میگرن را در خود مشاهده می نمایید حملات سردردتان و این که چگونه آن ها را معالجه کردید را یادداشت کنید و آن را در جلسه مشاوره با پزشک به همراه تان ببرید.
در جلسه ملاقات با پزشک درباره سردردهای تان و انتخاب روش معالجه، بحث و تبادل نظر نمایید.
حتی اگر سابقه ای از سردردها را دارید و اگر الگوی سردردهای شما تغییر می کند یا سردردهای تان به صورت غیر قابل پیش بینی ای احساس های متفاوتی به شما می دهند، به پزشک تان مراجعه نمایید و مشکلات خود را با وی در میان بگذارید.
چه مواقعی باید فورا با پزشک معالج تان تماس بگیرید؟ یا فورا از خدمات فوری و اورژانسی پزشکی بهره مند شوید؟
اگر هر یک از علایم پایدار به شرح زیر را در خود مشاهده کردید می بایست فورا از خدمات درمانی اورژانسی بهره مند گردید. این علایم جدی عبارت هستند از:
* سردرد شدید و ناگهانی(چیزی شبیه صدای رعد و برق)
* سردرد همراه با تب، گردن سفت شده، لرزش، پریشانی روحی، حمله ناگهانی، دوبینی، ضعف، مفهوم نبودن یا سختی در صحبت کردن.
* سردرد به دنبال یک جراحت و آسیب به ناحیه سر، مخصوصا این که سردرد به سمت وخیم تر شدن متمایل باشد.
* سردرد مزمنی که بعد از سرفه کردن، فعالیت فیزیکی سنگین، حرکت ناگهانی و شدید و... بدتر می شود.
* اگر در سنین بالای 50 سالگی تان هستید و جدیدا به سردرد مبتلا شده اید.
علل:
اگر چه علل ابتلا به میگرن اغلب به درستی درک نمی شود ولی به نظر می رسد که عوامل محیطی و ژنتیکی هر دو سهم مشابهی را در ابتلاء به میگرن دارند.
میگرن ها ممکن است به واسطه ی ایجاد تغییراتی در عصب سه قلو(گذرگاه اصلی درد) ایجاد شوند. همچنین ممکن است عدم تعادل در مواد شیمیایی موجود در مغز شامل سروتونین(که به تنظیم درد در سیستم اعصاب شما کمک می کند) در ابتلاء به میگرن دخیل باشد.
در طول میگرن سطح سروتونین خون کاهش می یابد که این امر ممکن است سیستم عصبی سه قلوی شما را برای آزاد سازی موادی موسوم به نوروپپتیدها تحریک نماید، که این مواد به پوشش خارجی اعصاب(منگنین ها) منتقل می شوند و نتیجه فر آیند مذکور، ظهور سردرد می باشد.
محرک های میگرن:
صرف نظر از مکانیسم ایجاد کننده ی سردرد، تعدادی از عوامل تحریک کننده سردرد عبارت هستند از:
* تغییرات هورمونی در زنان
به نظر می رسد که در بسیاری از زنانی که مبتلا به میگرن می باشند، نوسانات سطوح استروژن، سردردها را تحریک می کند.
زنانی که سابقه ابتلاء به میگرن دارند اغلب ظهور سردردهای ناگهانی را قبل و یا در طی دوره پریودشان و در زمانی که سطح استروژن خون افت زیادی می کند، گزارش می نمایند.
برخی افراد نیز در طی بارداری و یائسگی بیشتر مستعد ابتلاء به میگرن می باشند.
درمان های هورمونی(برای مثال درمان جایگزینی هورمونی و یا قرص های ضد بارداری) نیز همچنین ممکن است میگرن را بدتر نمایند، اگر چه عکس این امر نیز ممکن است، یعنی این که ممکن است در برخی زنان مصرف داروهای هورمونی مفید هم باشد.
* غذاها
به نظر می رسد که برخی از سردردها توسط برخی غذاهای خاص تحریک می شوند. مواد مُضر رایج عبارت هستند از الکل، مخصوصا آب جو و شراب قرمز، پنیرهای کهنه، شکلات، آسپارتام، مصرف مفرط کافئین، مونوسدیم گلوتامات(ماده ی اصلی در بعضی غذاهای آسیایی،غذاهای شور وغذاهای فرایند شده).
نخوردن غذاها یا روزه داری همچنین ممکن است میگرن را تحریک کند.
* استرس
استرس در محیط کار یا خانه می تواند میگرن ها را تحریک کند.
* محرک حسی
نورهای روشن و درخشندگی آفتاب می تواند میگرن ها را تحریک کند، همان طور که صداهای بلند می تواند میگرن را ایجاد کند.
بوهای غیر معمول(شامل بوی خوشایند مانند عطر و بوهای ناخوشایند مانند تینر، رنگ و بوی دودهای سیگار) نیز می توانند میگرن ها را تحریک کند.
* تغییراتی در الگوی خواب و بیداری
کمبود خواب یا خواب خیلی زیاد ممکن است به عنوان تحریک کننده برای حملات میگرنی در برخی افراد موثر باشند، همان طور که به هم خوردن ساعت بیولوژیکی بدن نیز می تواند باعث ایجاد میگرن شود.
* عوامل فیزیکی
فعالیت جسمانی شدید(از جمله فعالیت های جنسی زیاد)، نیز می تواند میگرن ها را تحریک کنند.
* تغییرات در محیط زیست
تغییر در آب و هوا یا فشار بارومتری نیز می توانند میگرن را برانگیخته کند.
* داروها
داروهای مشخصی می توانند میگرن ها را بدتر کند.
عوامل خطر:
عواملی به شرح زیر، شانس ابتلاء به میگرن را افزایش می دهند:
* داشتن سابقه خانوادگی
بیشتر مردم با سردردهای میگرنی در اعضای خانواده شان، سابقه ابتلاء به میگرن را دارند.
اگر یک یا هر دو والد فردی میگرن داشته باشند، شانس ابتلاء به میگرن در وی بیشتر خواهد شد.
* سن کمتر از 40 سال
نیمی از مردمی که از میگرن رنج می برند، زمان شروع میگرن در آن ها در سن قبل از 20 سالگی شان می باشد.
میگرن ها در سنین بین 30 تا 39 سال بیشترین شیوع را دارد.
* مونث بودن
احتمال ابتلاء به میگرن در زنان 3 برابر بیشتر از مردان است.
در کودکی، پسرها بیشتر از دخترها مستعد ابتلاء به میگرن هستند ولی از زمان بلوغ به بعد دخترها بیشتر مستعد ابتلاء می گردند.
* تغییرات هورمونی تجربی
اگر خانمی هستید مبتلاء به میگرن، ممکن است دریابید که دردهای تان درست قبل و یا اندکی پس از شروع قاعدگی تشدید می شود.
همچنین ممکن است در طی بارداری یا یائسگی هورمون های تان دستخوش تغییراتی گردند که منجر به تشدید میگرن گردند.
برخی زنان گزارش می کنند که میگرن در آن ها در طی 3 ماهه اول بارداری تشدید می یابد. هر چند برای بسیاری افراد، میگرن ها در طی آخرین مرحله از بارداری بهبود می یابند.
ادامه دارد ...
برای مشاهده ی وب سایت دکتر فرشچی می توانید به آدرس اینترنتی www.novindiet.com مراجعه نمایید.
دکتر حمیدرضا فرشچی - همکار تبیان
متخصص تغذیه - فوق تخصص دیابت و چاقی
اگر می خواهید با پزشکان سایت مشورت کنید، اینجا را کلیک کنید.
برای شرکت در بحث های انجمن سایت مرتبط با بهداشت و سلامت، اینجا را کلیک کنید.
* مطالب مرتبط:
بی خوابی و استرس عامل سردردهای میگرنی
وسیله ای جدید برای بهبود میگرن
سردردهای ناشی از تغذیه (1) و (2)
تازه ترین توصیه های پزشکان در مورد میگرن
گیاهخواران
گیاهخواران بیشتر عمر میکنند؟
گیاهخواران معتقدند رژیم غذایی سالم تری نسبت به دیگران دارند و بیشتر عمر میکنند. اما بنا بر پژوهشهای مختلف در این زمینه، دلیل عمر طولانی گیاهخواران فقط به دلیل رژیم غذایی آنها نیست.
تحقیقات پیشین نشان میدادند که پرهیز از خوردن گوشت، کلید داشتن زندگی طولانی در این افراد است. البته این موضوع حقیقت دارد، زیرا به دلیل پرهیز از مصرف گوشت و فراوردههای حیوانی، سطح کلسترول خون افراد گیاهخوار پایین است و این امر آنها را از ابتلا به بیماریهایی مانند فشار خون بالا ، گرفتگی عروق و بیماریهای قلبی مصون نگه میدارد. از طرفی دیگر، چربی کم در رژیم غذایی گیاهخواری از چاقی و بالا رفتن چربی خون جلوگیری میکند.
اما این پرسش پیش میآید که آیا سالمتر بودن افراد گیاهخوار نسبت به افرادی که گوشت و فرآوردههای حیوانی هم می خورند، تنها به دلیل گیاهخوار بودن آنها است؟
بررسی 12 ساله رژیم غذایی گیاهخواری
دویچهوله، مرکز تحقیقاتی بیماریهای سرطانی در آلمان، مدت 12 سال تغذیه تعدادی از گیاهخواران را زیر نظر داشت. در میان این افراد، انواع مختلف گیاهخواران حضور داشتند، از جمله گیاهخواران محض که از خوردن تمام فراوردههای حیوانی مثل گوشت، تخممرغ، شیر و عسل پرهیز میکردند و همینطور افراد نیمه گیاهخوار که بعضی فراورده های حیوانی را مصرف میکردند.
نتیجه این پژوهش نشان داد که میزان مرگ و میر در افراد گیاهخوار بین خانم ها 30 درصد و بین آقایان 50 درصد کمتر از سایر افراد بود.
الکل و سیگار کمتر، رمز دیگر عمر طولانی
نکتهای که در مورد اعداد و ارقام پژوهش بالا وجود دارد این است که بین گیاهخواران مورد بررسی، تعداد بسیار کمی به طور افراطی سیگار و الکل مصرف میکردند.
گیاهخواران در کل سبک زندگی سالمتری دارند، معمولا تحصیلکرده هستند و ورزش در زندگی آنها جایگاه ثابتی دارد. اگر پژوهشگران هنگام بررسی، این نکات را هم در نظر می گرفتند، در نتایج پژوهش چه تغییری ایجاد میشد؟
اگر نتایج بررسیهای مختلفی که تا به حال در این زمینه شده است را در نظر بگیریم و گیاهخواران را با افراد گوشتخواری که سالم زندگی میکنند مقایسه کنیم، درخواهیم یافت که میزان مرگ و میر دراین دو گروه فرق چندانی با هم ندارد.
در پژوهش بالا، افراد نیمه گیاهخوار نسبت به بقیه وضعیت بهتری داشتند.
لذا میتوان گفت جدا از گیاهخوار یا گوشتخوار بودن، هر کس سالمتر زندگی کند، معمولا عمر طولانیتری خواهد داشت.
عوارض گیاه خواری محض
بعضی از افراد فکر میکنند، رژیم گیاهخواری تضمین کننده سلامت بدن است، در حالی که پژوهشها نشان می دهد گاهی اوقات افراد گیاهخوار در معرض ابتلا به بعضی بیماریها قرار میگیرند که در سایر افراد کمتر دیده میشود؛ مثلا احتمال ابتلا به سنگ کیسه صفرا در افراد گیاهخوار بیشتر از بقیه افراد است.
هر چند گیاهخواری فواید بیشماری برای بدن دارد، ولی همانطور که میدانید بدن انسان به تمامی گروههای غذایی به میزان متعادل نیاز دارد. لذا به طور قطع این افراد در سلامتی کامل قرار ندارند و ممکن است به عوارض ناشی از عدم دریافت سایر مواد مغذی گرفتار شوند. به عنوان مثال ویتامین B12 فقط در غذاهای حیوانی وجود دارد، لذا در صورت مصرف غذاهای گیاهی دچار کمبود آن در بدن خواهیم شد.
از این رو توصیه شده است افراد گیاهخواری که تمایل به مصرف سایر گروههای غذایی مانند انواع گوشت را ندارند، با متخصص تغذیه مشورت نمایند تا با جایگزین کردن مواد مناسب در برنامه غذایی روزانه، مانع از کمبود مواد مغذی در بدن شوند.
منابع :
همشهری
ماهنامه تغذیه و سلامتی (شهره فرجی)
اگر می خواهید با کارشناسان تغذیه ی سایت مشورت کنید، اینجا را کلیک کنید.
اگر می خواهید با پزشکان سایت مشورت کنید، اینجا را کلیک کنید.
برای شرکت در بحث های انجمن بهداشت و سلامت سایت، اینجا را کلیک کنید.
* مطالب مرتبط :
در مورد انواع رژیم گیاهخواری چه می دانید؟
چرا برخی افراد رژیم گیاهخواری را برمی گزینند؟
گیاهخواری، استخوان ها را ضعیف می کند
تغذیه خانم های باردار گیاهخوار
گیاهخواران به مکمل ویتامینD نیاز دارند
چرا مصرف گوشت برای کودکان و نوجوانان ضروری است
بخش تغذیه و سلامت تبیان
توصیه هایی برای کاهش نفخ
توصیه هایی برای کاهش نفخ
* سریع غذا نخورید و هنگام غذا خوردن صحبت نکنید چون با این کار حجم زیادی هوا را هم وارد دستگاه گوارش خود می کنید. درضمن کامل جویدن غذا نیز شدت نفخ را کم می کند.
* میوه و سبزی را در حجم کم اما به دفعات مصرف کنید.
* در انتخاب سبزی ها دقت کنید. سبزی ها سبب هضم شدن بهتر غذا می شوند و در ضمن با نرم کردن و خیس نگه داشتن غذاها، دفع را راحت تر می کنند. اما همین سبزیجات در صورتی که زیاد مصرف شوند مشکل ساز و نفاخ خواهند شد.
* از خوردن انواع کلم بپرهیزید؛ زیرا این سبزی در افراد حساس بسیار نفاخ است. اما نا امید نشوید شما می توانید با به کار بستن نکته ای میزان نفخ این سبزی را کمتر کنید به این ترتیب که کلم را یک ساعت قبل از مصرف خرد کرده و در روغن زیتون و کمی آب لیمو بخوابانید، این کار موجب کاهش خاصیت نفاخی کلم می شود.
بخارپز کردن سبزیجات نیز تا حدودی خاصیت نفخ آوری سبزی ها را کم می کند.
* ساقههای میانی برگ های کاهو نیز موجب نفخ می شوند اما برای کاهش این خاصیت، بهتر است آوندهای وسط برگ های کاهو رادر آورده و فقط قسمت سبز برگ ها را خرد کرده و میل کنید.
* هرگز مستقیما از بطری آب ننوشید؛ آن را با لیوان میل کنید. این کار موجب می شود تا هوای اضافی نبلعید و به دنبال آن دچار نفخ نشوید.
* فرآوردههای گوشتی مانند سوسیس و کالباس و ... نیز به دلیل نمک فراوانی که دارند، جاذب آب بوده و تشدید کننده نفخ هستند. از این رو، قطع مصرف این دسته از غذاها بهبود دهنده این وضعیت است.
* اگر به لاکتوز عدم تحمل دارید و بعد از خوردن یک لیوان شیر و یا غذایی که از آن تهیه شده است نفخ می کنید، بهتر است که به جای شیر از ماست، شیر سویا و یا حتی پنیر استفاده کنید. یادتان باشد، مصرف شیرهای بدون لاکتوز نیز با حذف این قند مشکلساز، به شما توصیه می شود.
* برخی بانوان در دوران قاعدگی زیاد نفخ می کنند. برای این عزیزان، ورزش کردن در این دوران بسیار مفید است. به علاوه، مصرف مکمل 6B نیز قبل و یا در طول این دوران می تواند کاهنده این عارضه باشد.
*مطالب مرتبط:
مشکلات ناشی از عدم هضم غذا و درمان آن
خوراکی های ضد زخم معده، نفخ و ...