باران رحمت

مجله فرهنگی مذهبی

باران رحمت

مجله فرهنگی مذهبی

وزن ایده آل یا وزن دلخواه؟

وزن ایده آل یا وزن دلخواه؟

www.novindiet.com

اندازه گیری 
وزن بدن

اگر شما می خواهید رژیم بگیرید، آیا به درستی می دانید چه میزان از وزنتان را باید کاهش دهید؟

شاید شما جزء آن دسته افرادی هستید که قبلا تلاش های های ناموفقی را برای کاهش وزنتان در سنین دبیرستان و یا برای مراسم ازدواجتان داشته اید.

فراوانند افرادی که در هنگام مراجعه به کلینیک های کاهش وزن می گویند که عمری است با رژیم لاغری و راه های مختلف کاهش وزن دست و پنجه نرم می کنند. بعضی از افراد برای خود وزنی را جستجو می کنند که سال ها با آن خداحافظی نموده اند، مثلا می گویند من می خواهم به وزن قبل از ازدواج خود بازگردم.

توجه به چند سوال ذیل در هنگامی که قصد رژیم کاهش وزن دارید، ضروری است:

آیا شما واقعا نیاز به کاهش وزن دارید؟

وزن مطلوب شما با توجه به شرایط خاص شما چیست؟

وزنی که می خواهید به آن برسید، با وزن ایده آلتان تفاوت دارد یا نه؟

در چه مدت می توانید به وزن مورد نظر خود دست یابید؟ 

به این نکته توجه داشته باشید که کاهش وزن های مکرر با رژیم های لاغری غیر اصولی (رژیم یویو) که با زندگی معمول در تضاد است، نه تنها شما را به وزن مورد نظر نمی رساند، بلکه عوارض متعددی را برای سلامتی شما به همراه خواهد داشت. پس توصیه اساسی متخصصین تغذیه آن است که از رژیم های یویو دست بردارید، زیرا شما می توانید حتی با داشتن وزنی بیشتر از وزن ایده آلتان همچنان سالم باشید، اگر چه ممکن است از اندام خود راضی نباشید.

نکته جالب توجه دیگر آن که اگر دارای اضافه وزن هستید، فقط کاهش 10 درصد از وزنتان می تواند مزایای بسیاری را برای سلامتی شما به ارمغان بیاورد، از جمله: کاهش فشار خون بالا ، کاهش کلسترول خون ، کاهش قند خون و کاهش خطر بیماری های قلبی.

و این تمام ماجرا نیست، زیرا تجربیات متخصصین تغذیه حاکی از آن است که چنین کاهش وزنی، هم آسان تر به دست می آید و هم حفظ آن راحت تر است و نیز شانس موفقیت شما را در یک نبرد طولانی مدت برای لاغر شدن افزایش می دهد.

وزن مطلوب ما چگونه تعیین می گردد؟

هنگام تعیین وزن مطلوب، در یک سو سیستم فیزیولوژی بدن قرار دارد و در سوی دیگر هدفی که شما برای کاهش وزن خود دارید؟

در تعیین هدف وزنی خود، توصیه آن است که هدفی منطقی را برگزینید نه این که دنبال خیالت و آرزوهای دیرینه برای وزن خود باشید. متخصصین برای تعیین وزن مطلوب از استانداردهای بین المللی که از تناسب بین قد و وزن به دست می آید، مانند نمایه توده بدنی (BMI) استفاده می نمایند.

اما مسئله ی مهم دیگر در تعیین وزن مطلوب، سیستم فیزیولوژی بدن شماست. مطالعات گذشته نشان داده است که نقطه تعادل وزن ما در مرکزی در هیپوتالاموس مشخص می گردد. سیستم بدن دقیق است و برنامه ریزی های منظمی دارد و همان طوری که سیستم بدن طوری تنظیم شده که درجه حرارت را در حدود مشخصی ثابت نگه می دارد، وزنتان نیز در حوالی مقدار مشخصی (با 10 تا 20 درصد نوسان) تنظیم می شود. این همان تئوری " SET POINT " در بدن است. مجموعه پیچیده ای از هورمون ها، مواد شیمیایی و پیغام های گرسنگی و ... در ثابت نگه داشتن وزنتان در محدوده ذکر شده موثرند.

باید به این نکته توجه داشت که تنها ژنتیک و وراثت، تعیین کننده وزن فعلی شما نیست، بلکه عادات غذایی و شیوه زندگی شما بر نقطه تعادل وزن شما تاثیرگذارند. اما از طرف دیگر، گرچه عادات شما از نظر مصرف غذا و فعالیت بدنی می تواند در تعیین نقطه تعادل وزنتان  موثر باشند، ولی این تاثیر لحظه ای نخواهد بود. بر این اساس، این ادعا که من چون شب گذشته مهمانی بودم و رژیم غذایی خود را شکستم، در نتیجه به یک باره 5 کیلوگرم وزن اضافه کردم، قابل قبول نخواهد بود.

پُرخوری روی سیستم تنظیمی داخلی بدن اثر گذاشته و در نتیجه نقطه تعادل وزن را افزایش می دهد. به عبارت دیگر وقتی شما پُرخوری می کنید، ابتدا بدن مقاومت می نماید، ولی وقتی این پرخوری ادامه پیدا کرد، وزن شما تغییر کرده و به نقطه تعادل بالاتری می رسد. در هنگام رژیم لاغری هم، بدن با این مکانیسم دفاعی در برابر تغییرات وزن مقاومت می نماید، اما با ادامه رژیم، بدن شما وزنی پایین تر را برای خود انتخاب می نماید.  جالب است بدانید افزایش نقطه تعادل وزن بدن، بسیار آسان تر از کاهش دادن آن است! این موضوع شاید به نوعی تایید ادعای خیلی از افراد چاق باشد که می گویند، سریعا چاق می شوند، ولی به سختی لاغر می گردند.

در هر صورت باید بدانیم با پر خوری کردن، بدن خودش را روی نقطه تعادل وزن بالاتری تنظیم می کند و از این نقطه تعادل جدید حمایت کرده و سعی می کند آن را حفظ نماید. وقتی این اتفاق افتاد سخت است که بتوان مجددا نقطه تنظیمی وزنی جدید را کاهش داد.

با ایجاد تغییراتی در زمینه:

الگوی رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی می توانید مجددا بدنتان را روی وزن کمتر تنظیم کنید.

در پایان ذکر این نکته قابل توجه است که برای تعیین نقطه تعادل وزن، آرمانی فکر نکنید و سیستم فیزیولوژی تعیین وزن مطلوب را نادیده نگیرید تا بتوانید کاهش وزن پایداری را تجربه نمایید.

 دکتر حمیدرضا فرشچی - همکار تبیان

متخصص تغذیه - فوق تخصص دیابت و چاقی

*مطالب مرتبط:

مقاومت بدن در برابر رژیم لاغری

چهار اصل مهم در رژیم درمانی چاقی

رژیم یویو، شما را چاق تر می کند

تعداد سلول های چربی در بزرگسالی ثابت می ماند

چرا لاغر نمی شوم؟

بهترین شاخص برای سنجش چاقی

اندازه دور کمر مهم است

به چه کسی چاق می گوییم؟

باورهای غلط درباره چاقی

آیا شما چاق هستید؟

درمان چاقی: تغذیه،ورزش،دارو

چه موقع باید جلوی چاقی را گرفت؟

شما باید بخواهید تا بدن تان تغییر کند

قبل از رژیم لاغری باید بدانید

چاقی و پُر اشتهایی

راه های افزایش سوخت و ساز بدن برای لاغر شدن

 

ارسال به
آخرین نظرات کاربران

چهار اصل مهم در رژیم درمانی چاقی


چهار اصل مهم در رژیم درمانی چاقی

فرد چاق

امروزه شما با رژیم های غذایی گوناگونی برخورد می کنید و یا آگهی های فراوانی را می بینید که همگی ادعای بهترین راه کاهش وزن را دارند. واقعیت آنست که خیلی از این نوع رژیم ها جنبه تبلیغاتی داشته و بعضا نه تنها برای شما کاهش وزن محسوس را ایجاد نمی نمایند، بلکه شما را از گرفتن رژیم های صحیح نیز نا امید می سازند. علاوه بر آن، این گونه رژیم ها حتی در صورت ایجاد کاهش وزن نیز در خیلی از موارد  اثرات گذرا داشته، پس از مدتی علاوه بر بازگشت وزن، شما را با مشکلات عدیده به وِیژه بیماری های پوستی و ضعف عمومی همراه خواهند کرد.

 

یک نکته اساسی در کاهش وزن آن است که شما باید همیشه به خاطر داشته باشید که یک روزه و یک شبه چاق نشده اید که به دنبال معجزه ای می گردید که 10-12 روزه لاغر شوید!!

توجه به کالری موجود در مواد غذایی

آنچه تا امروز در رژیم غذایی زیاد مورد توجه قرار گرفته است اندازه گیری کالری موجود در مواد غذایی است، به طوریکه خیلی از افراد چاق میزان کالری موجود در انواع مواد غذایی را می دانند ولی همچنان از افزایش وزن رنج می برند. این دقیقا مانند آن می باشد که یک فرد با دانستن همه قوانین رانندگی تنها از طریق خواندن کتاب "آیین نامه رانندگی " راننده خوبی نخواهد شد. لذا دانستن کالری موجود در مواد غذایی برای کنترل وزن خوب است ولی این دانستن به تنهایی کافی نیست!

پس چطور باید پی ببریم که یک رژیم غذایی متعادل است و به کاهش وزن پایدار و بدون عوارض منجر خواهد شد؟

اصول رژیم درمانی در چاقی

در رژیم های غذایی نوین به منظور کاهش وزن و برای رسیدن به وزن پایدار و سالم، فقط توجه کردن به میزان انرژی موجود در مواد غذایی کافی نیست، بلکه برای دست یافتن به وزن ایده آل باید عادات سالم غذایی ایجاد شود. ایجاد عادات غذایی صحیح بر 4 پایه اساسی استوار است:

رفتار درمانی : 

در افراد چاق  رفتارها و عادات نا صحیح غذایی است که منجر به چاقی می شود. به طور مثال دیده شده افراد برای کاهش وزن، وعده های غذایی و  یا یک نوع ماده غذایی را از رژیم خود حذف می کنند. این شیوه ها علمی نیست و حتی اگر کاهش وزنی رخ دهد، این شیوه ای نیست که شما به طور طولانی مدت قادر به انجام آن باشید. در یک برنامه غذایی صحیح ، فرد چاق مراجعه کننده باید تحت نظر پزشک متخصص عادات غلط غذایی خود را اندک اندک از بین برده و شیوه درست غذا خوردن را آموزش ببیند. رفتار درمانی می تواند به صورت انفرادی و یا به صورت گروه درمانی باشد. مطالعات گذشته نشان می دهند که گروه درمانی اگر به درستی هدایت شود در اصلاح رفتارهای نادرست غذایی تاثیر به مراتب بیشتری خواهد داشت.

چاقی

حمایت خانواده و شرایط محیط زندگی:

یکی از فاکتورهای کمک کننده در کاهش وزن افراد تغییر شیوه ناصحیح زندگی آنهاست.این تغییر شیوه زندگی نیاز به یک کار تیمی دارد که نفر اول این تیم  خود فرد می باشد. یعنی تا زمانی که مریض نخواهد، دیگران نمیتوانند به او کمکی بکنند.

در مرحله بعدی حمایت ها و همکاری خانواده خواهد بود که بسیار مهم است و در نهایت متخصص تغذیه با علم ودانش خود این تیم را راهنمایی خواهد کرد. نتیجه مطلوب زمانی حاصل می شود که این گروه، به صورت یک تیم هماهنگ و در کنار هم به یک هدف بیاندیشند. در خانواده ای که همسر و یا سایر اعضاء خانواده فرد را به سوی رژیم نادرست غذایی ترغیب می نمایند، جواب به درمان به مراتب  دشوارتر خواهد بود.

ورزش و افزایش فعالیت بدنی:

ورزش و فعالیت بدنی جزء لاینفک برنامه کاهش وزن می باشد ، چرا که حتی افراد با وزن طبیعی نیز برای سلامتی خود نیازمند فعالیت بدنی روزانه هستند. برای افراد مبتلا به افزایش وزن، فعالیت بدنی نه تنها برای کاهش وزن بلکه بعد از اتمام دوره درمان ،برای ثابت نگه داشتن وزن آنها  نقش اساسی دارد. منظور از فعالیت بدنی فقط رفتن به ورزشگاه ها و ورزش سنگین حرفه ای نیست. بلکه با برنامه منظم  این فعالیت بدنی حتی در محل کار و زندگی نیز میسر می باشد. یکی از توصیه ها داشتن پیاده روی منظم روزانه بر سطح صاف است که در افراد مختلف با سرعت های مختلف صورت می گیرد.مهم داشتن فعالیت بدنی منظم در برنامه روزانه افراد است.

انتخاب غذاهای سالم  و مطابق با سبد غذایی خانواده :

توجه به میزان کالری دریافتی و نیز میزان پروتئین، چربی ، انواع قند و کربوهیدرات ها در طی وعده های غذایی اهمیت ویژه ای در کنترل وزن و حفظ سلامتی افراد را دارا می باشد. فرد چاق  باید در طی دوره های درمانی با انواع مواد غذایی آشنا شده و بیاموزد که چگونه از انواع گروه های غذایی به میزان مناسب بهره مند شود. اگر بخواهیم یک رژیم غذایی برای سال ها مورد استفاده قرار گرفته و در عین حال وزن فرد نیز پایدار بماند باید آن رژیم غذایی با سبد غذایی خانواده هماهنگ باشد. بر همین اساس است که برای تشخیص اشکالات تغذیه ای و نیز هماهنگ شدن با سبد غذایی خانواده در کلینیک های رژیم درمانی از بیمار می خواهند که میزان غذای دریافتی خود را با یک آموزشی که می بینند در مدتی کوتاه گزارش نمایند.

پس از بررسی گزارش غذایی یک فرد، بایستی نهایت سعی به عمل آید که سفره غذایی فرد رژیم گیرنده با سفره غذایی خانواده هماهنگی داشته باشد تا برنامه جدید غذایی پایدار و وزن کاهش یافته ماندگار گردد. باید فرد چاق و یا دارای اضافه وزن بداند که از هیچ ماده غذایی محروم نیست ،بلکه محدودیت  وجود دارد نه محرومیت. بر همین اساس در رژیم های غذایی جدید، سفره بیمار از سایر اعضا خانوده جدا نمی باشد و همان برنامه غذایی براساس شرایط فرد تعدیل می گردد.

رژیم های غذایی در پایان باید به تغییر رفتارهای غذایی اعم از انتخاب نوع غذا، حجم وعده های غذایی، ساعات غذا خوردن ، نحوه طبخ غذا ، سرعت غذا خوردن و نیز گنجاندن فعالیت بدنی و ورزش به عنوان یک برنامه روزانه منجر گردد. در این صورت است که شما یاد خواهید گرفت که چگونه در موقعیت ها و مراسم و نیز تعطیلات در حالی که لذت می برید وزن کاهش یافته خود را نیز کنترل نمایید.

برای مشاهده ی وب سایت دکتر حمیدرضا فرشچی می توانید به آدرس اینترنتی www.novindiet.com مراجعه کنید.

بخش تغذیه و سلامت تبیان

 

عفاف و حجاب




عفاف و حجاب

«نشانه ی تکریم»

در جامعه ی اسلامی،زن مسلمان دارای حرمت و شخصیتی ویژه است که حجاب وپوشش زن، مظهر حرمت و شخصیت وی به شمار می رود.حجاب نشانه ی تکریم زن است و اسلام،حرمت و تکریم را برای تمام زنانی که در ورای حجاب قرار می گیرند،قایل است.1

«مسأله ی ارزشی»

باید مسایل ارزشی اسلام در جامعه ی ما احیاء بشود؛مثلاً مسأله ی حجاب یک مسأله ی ارزشی است.مسأله ی حجاب،مسأله ای است که اگرچه مقدمه ای است برای چیزهای بالاتر،اما خود یک مسأله ی ارزشی است.ما که روی حجاب این قدر مقیدیم،به خاطر این است که حفظ حجاب به زن کمک می کند تا بتواند به آن رتبه ی معنوی عالی خود برسد ودچارآن لغزشگاههای بسیارلغزنده ای که سد راهش قرار داده اند،نشود.2

«برداشت انحرافی»

مسأله ی حجاب به معنای منزوی کردن زن نیست.اگر کسی چنین برداشتی داشته باشد،کاملاً غلط و انحرافی است.مسأله ی حجاب به معنای جلوگیری از اختلاط و آمیزش بی قید و شرط زن ومرد در جامعه است.این اختلاط،هم به ضرر جامعه وهم به ضررزن ومرد به خصوص به ضرر زن است.3

«عامل پیشگیری»

مسأله ی حجاب یا نگاه به نامحرم که در اسلام این همه در موردش تکیه شده-روایات و آیات قرآن و بحث های گوناگون درباره ی آن هست- در حقیقت یک مقدمه است برای این که از رشد سلول خطرناکی که به غده ی مهلکی بدل خواهد شد،در جامعه جلوگیری کند و از یک بیماری و بلای کشنده و نابودکننده در جامعه پیشگیری کند و آن بلا عبارت است از فساد،فـحشا و بی بندوباری جنسی.4

«اهداف شیطانی»

غرب و وابستگانش خواستار برهنه شدن زن در ایران بودند.آن ها به دنبال اهداف شیطانی خود،یعنی بی اعتقادی کل جامعه و بی بندوباری زن بودند.5

«فریضه ی بزرگ»

... توطئه ی دشمن را بشناسید،ضرورت انقلاب را بشناسید،بدانید که حفظ عفاف و عصمت جامعه و طهارت دامان زن و مرددر این فرصت بسیار حساس جامعه ی انقلابی ایران یک ضـــرورت ویک فریضه ی بزرگ است،هم در محیط ادارات،هم در محیط کوچه و خیابان ودر محیط جامعه،سعی کنید عفاف را حفظ کنید.6

«روح اعتقاد»

دشمنان،مسأله ی حجاب را مورد تهاجم تبلیغاتی قرار دادند تا شاید ما را از میدان خارج کنند.علیرغم تبلیغات آنها،ایران اسلامی و زن مسلمان پایبندی خود را به مسأله ی حجاب و حیثیت زن مسلمان و آموزش اسلام در مورد زن با قدرت و قاطعیت و روح اعتقاد و اطمینان به خود،حفظ کرد و امروز دنیای غرب است که تدریجاً به سمت حجاب اسلامی متمایل می شود.7

«اولویت ها»

جامعه ی زنان باید کار فرهنگی در مورد زنان را در اولویت کارهای خود قرار دهند و با دادن شناخت و آگاهی به قشر زنان،آنان را در برابر تهاجم فرهنگی دشمنان اسلام مقاوم سازند.زنان باید درک و شناخت کاملی نسبت به موانع رشد و شکوفایی و احیای شخصیت واقعی خود داشته باشند.8

« صیانتِ عفاف»

حجاب اسلامی وسیله ی حفظ و صیانت عفاف انسانی است.شخصیت انقلابی زن مسلمان به او اجازه نمی دهدکه از راه نشان دادن پیکر برهنه ی خود،از راه در معرض گذاشتن و به نمایش نهادن زیور و زینت و آرایش خود،خود را نشان دهد.9

«ضرورت انقلابی»

در جامعه ی ما مسأله ی حجاب یک ضرورت اسلامی و انقلابی است؛نه یک اجبار دولتی و قانونی.هرکس که به انقلاب پایبند است،باید حفظ عصمت و طهارتِ فضای جامعه را بکند؛ این یک ضرورت انقلابی است.10

منابع:

1. (مقام معظم رهبری،دیدار بازنان مسلمان و انقلابی 18/9/72)
2. (مقام معظم رهبری،حدیث ولایت،ج9،ص60)
3. (مقام معظم رهبری،حدیث ولایت،ج3،ص151)
4. (مقام معظم رهبری،خطبه ی نماز جمعه 18/7/65)
5. (مقام معظم رهبری،دیدار با زنان مسلمان ایران و9 کشور جهان19/7/67)
6. (مقام معظم رهبری،خطبه ی نماز جمعه،13/4/59)
7. (مقام معظم رهبری،حدیث ولایت،ج3،ص161)
8. (مقام معظم رهبری،دیدار با جمعی از بانوان،23/2/71)
9. (مقام معظم رهبری،خطبه ی نماز جمعه،13/4/59)
10. (مقام معظم رهبری،دیدار با جمع کثیری از زنان 25/9/71)

فلسفه حجاب چیست‌؟


فلسفه حجاب چیست‌؟

فلسفه حجاب چیست‌؟

پوشش زن در اسلام به این معنا است که‌، زن در معاشرت با مردان بدن خود را بپوشاند و از جلوه‌گری و خودنمایی خودداری کند. بنابراین‌; لزوم حجاب از سوی اسلام در حقیقت برای حفظ کرامت زن است تا مورد بهره‌برداری هوسبازان‌، قرار نگیرد.
درست است که حجاب‌، در ظاهر محدودیت زن را نشان می‌دهد; اما واقع و روح مسئله‌، حکایت از محدودیت کامیابیها به محیط خانوادگی و همسران مشروع و همچنین سلامت جامعه و حفظ آن از لجنزار فساد است‌. به طور کلی‌; فلسفة حجاب از چهار جهت قابل بررسی است‌:
1 ـ آرامش روانی‌:زیرا آزادی معاشرتهای بی‌بند و بار، هیجانها و التهابهای جنسی را زیاد می‌کند. از سوی دیگر، غریزه جنسی نیز غریزه‌ای نیرومند است که هر چه بیشتر اطاعت شود، سرکش‌تر می‌شود. افزون بر این‌، تقاضای نامحدود، خواه ناخواه انجام نشدنی است و دست نیافتن به آنها منجر به اختلالات روحی و روانی می‌شود. لذا اسلام راه فساد جامعه را از سرچشمه می‌بندد. یعنی نگاه که اولین واسطة ارتباط زن و مرد است‌، باید کنترل شود. به مرد می‌گوید: «قل للمؤمنین یغضوا من ابصارهم و یحفظوا فروجهم ...»(1)به زن هم می‌گوید: «قل للمؤمنات یغضضن من ابصارهن‌ّ و یحفظن فروجهن‌ّ ... »(2) یعنی زن و مرد نباید چشم چرانی کنند و نباید به قصد لذت به هم نگاه کنند، و یک وظیفه خاص نیز برای زن دارد; و آن این که خود را از مردان بیگانه بپوشاند.
2 ـ استحکام پیوند خانواده‌: اختصاص یافتن استمتاعات و التذاذهای جنسی به محیط خانوادگی و در کادر ازدواج مشروع‌، پیوند زن و شوهر را محکم می‌سازد و به هر یک از طرفین این اعتماد را می‌دهد که او تنها کسی است که مورد عنایت و علاقه شریک زندگی خود قرار دارد. در حالی که در جوامع غربی و سیستم‌های آزاد; رقیب و مزاحم‌، امنیت خاطر زوجین را از بین می‌برد.
3 ـ استواری اجتماع‌:ارتباط حساب نشده و بی‌بند و باری‌ها، نیروی کار و فعالیت اجتماع را ضعیف می‌کند. اسلام با فعالیتهای فرهنگی‌، اقتصادی‌، اجتماعی زن و تحصیل او مخالف نیست‌. ولی با آلوده کردن محیط کار و فساد مخالف است‌. لذا در اجتماعی که حریم بین زن و مرد رعایت نشود، رکود فعالیتهای اجتماعی و انحطاط اخلاقی خواهد بود.
4 ـ ارزش و احترام زن‌: زن از نظر عاطفی و تأثیر پذیری‌، همیشه بر مرد تفوق دارد. لذا با رعایت حریم بین خود و مرد باعث حفط ارزش و موقعیت خویش می‌شود. اسلام تأکید دارد که هر اندازه زن متین‌تر و با وقارتر باشد، احترامش افزوده می‌شود.
برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه‌، مطالعة کتاب «مسألة حجاب‌» از شهید مطهری  را توصیه می‌کنیم‌

نکاتی در باب حجاب

نکاتی در باب حجاب

در این مقاله، می‏خواهیم به این سؤال پاسخ دهیم که: حجاب برای چیست؟ آیا حجاب، با آزادی و شرکت در امور مختلف منافات دارد؟
برای پاسخ به این سؤال باید حجاب را از نظر قرآن و به طور کلی اسلام بررسی نمود، سپس به ارتباط میان حجاب و آزادی پرداخت.

حجاب در قرآن

واجب بودن حجاب برای زنان از ضروریات دین مبین اسلام است. واجب بودن حجاب از نظر قرآن، گفتار پیامبر(ص) و امامان معصوم(ع) نیز به حکم عقل و اجماع رأی فقها و علمای اسلام امری ثابت است. در قرآن، حدود چهار آیه به واجب بودن حجاب دلالت دارد. اما در مورد حفظ عفت و پاسداری از حریم آن، بیش از ده آیه در قرآن وجود دارد.
چهار آیه‏ای که بر وجوب حجاب برای زنان دلالت دارد عبارتند از آیه: 30 سوره نور، 59، 33 و 23 سوره احزاب، که به هر کدام اشاره می‏کنیم.

الف ـ آیه 30 سوره نور:

®وَ قُلْ لِلْمُؤمِناتِ یَغْضُضْنَ مِنْ اَبْصارِهِنَّ و یَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لا یُبْدینَ زِیْنَتَهُنَّ إِلا ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلی جُیُوبِهِنَّ وَ لاَ یُبْدینَ زِینَتَهُنَّ إِلاّ لِبُعُولَتِهِنَّ ...؛
ای پیامبر! به زنان باایمان بگو چشم‏های خود را (از نگاه به نامحرمان) فرو گیرند، و دامان خویش را حفظ کنند، و زینت خود را ـ جز آن مقدار که نمایان است ـ آشکار نسازند، و (اطراف) روسری‏های خود را بر سینه خود افکنند (تا گردن و سینه با آن پوشیده شود) و زینت خود را آشکار نسازند مگر برای شوهران‏شان و سایر افراد محرم‏شان ...¯. در این آیه به پنج موضوع اشاره شده است:
1ـ زنان باید دیدگان خود را از نگاه به نامحرم فرو خوابانند.
2ـ زنان باید دامن خود را از هر نوع عامل بی‏عفتی حفظ نمایند.
3ـ زنان باید زینت خود را جز آن مقدار که به طور قهری طبیعی است، پنهان سازند.
4ـ زنان باید روسری‏های خود را بر گردن و سینه بیفکنند.
ابن‏عباس در معنی این جمله می‏گوید: ®یعنی زن باید مو و سینه و دور گردن و زیر گلوی خود را بپوشاند.¯(1)
5ـ زنان باید زینت خود را جز برای افراد محرم آشکار نسازند.

ب ـ آیه 59 سوره احزاب:

®یا اَیُّها النَّبیُّ قُل لاَِزْواجِکَ وَ بَناتِکَ وَ نِساءِ الْمُؤمِنینَ یُدْنینَ عَلَیْهِنَّ مِن جَلابیبِهِنَّ ذلِکَ اَدْنی أَنْ یُعْرَفْنَ فَلایُؤْذَیْنَ وَ کانَ اللّه‏ُ غَفُورا رَحیما؛
ای پیامبر! به همسران و دخترانت و زنان مؤمن بگو جِلْباب‏ها (= روسری‏های بلند) خود را بر خویش افکنند، این کار برای اینکه شناخته شوند و مورد آزار قرار نگیرند بهتر است (و اگر تاکنون خطا کرده‏اند توبه کنند). خداوند همواره آمرزنده مهربان است.¯
این آیه علاوه بر تصریح حجاب، به یکی از فلسفه‏های حجاب که عدم آزار از ناحیه مزاحم‏هاست اشاره نموده است.

ج ـ آیات 32 و 33 سوره احزاب:

®یا نِساءَ النَّبِیِّ لَسْتُنَّ کَأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ إِنِ اتَّقَیْتُنَّ فَلا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذی فی قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلاً مَعْرُوفا. وَ قَرْنَ فی بُیُوتِکُنَّ وَ لا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلیَّةِ الاْءُولی؛
ای همسران پیامبر! شما همچون یکی از زنان معمولی نیستید، اگر تقوا پیشه کنید، پس به گونه هوس‏انگیز سخن نگویید که بیماردلان در شما طمع کنند و سخن شایسته بگویید (و در خانه‏های خود بمانید) و همچون دوران جاهلیت نخستین (در میان مردم) ظاهر نشوید.¯

انواع پوشش

شهید مطهری در مورد انواع پوشش می‏نویسد:
®استفاده زنان از روپوش‏های بزرگ که بر سر افکنده‏اند، دو جور بوده است: یک نوع صرفا جنبه تشریفاتی و اسمی داشته است همان گونه که در عصر حاضر، بعضی از بانوان چادری را می‏بینیم که چادر داشتن آنها صرفا جنبه تشریفاتی دارد؛ با چادر هیچ جای بدن خود را نمی‏پوشانند، بلکه آن را رها می‏کنند. وضع چادر بر سر کردن‏شان نشان می‏دهد که اهل پرهیز از معاشرت با مردان نامحرم نیستند و از اینکه مورد بهره‏برداری چشم‏ها قرار بگیرند، امتناعی ندارند.
نوع دیگر بر عکس بوده و هست که زن آنچنان با مراقبت، جامه‏های خود را می‏گیرد، و آن را رها نمی‏کند که نشان می‏دهد که اهل عفاف و حفاظ است. خودبه‏خود دورباشی ایجاد می‏کند و ناپاک‏دلان را مأیوس می‏سازد.¯(2)
در کل از این آیه نتیجه می‏گیریم که: زنان باید با پوششی گشاد و بزرگ، سر و سینه (بدن) را بپوشانند به گونه‏ای که مورد تهییج هوسبازان و مزاحمت آنان قرار نگیرند.

فلسفه و علل حجاب

برای بررسی علل حجاب باید به چند مورد اشاره کرد، سپس به فلسفه حجاب و پوشش می‏پردازیم:

1ـ چشم‏چرانی مردان و خودآرایی زنان

در مرد غریزه جنسی بسیار قوی می‏باشد که او را به شدت به زن علاقه‏مند می‏کند. اگر این غریزه کنترل و اشباع نگردد، موجب انحرافات و پیامدهای ویرانگر خواهد شد. اگر هیچ کنترلی در این غریزه نباشد، و مردان آزاد و بی‏بند و بار باشند، به چشم‏چرانی می‏پردازند. به دنبال چشم‏چرانی، ارتباط‏های نامشروع و فسادهای دیگر هویدا می‏شود.
از سوی دیگر، زنان میل به خودآرایی و تمایل به نمایش خود و ظرافت‏های بدن‏شان دارند و اگر عفت درونی و کنترلی نباشد، تا جایی پیش می‏روند که می‏خواهند عریان باشند.
اگر در جامعه‏ای عفت و پوشش توسط زنان رعایت نگردد، دود آن به چشم همگان خواهد رفت و زمینه‏سازی برای بسیاری از جرایم ایجاد خواهد شد. زن چون از ظرافت بیشتری برخوردار است در صورت واقع شدن در محیط بی‏قانون، که حاکمیت عقل و منطق در آن ضعیف باشد، مورد ستم قرار می‏گیرد. حجاب و پوشش مانند سدی است که جلوی ظلم و ستم و تجاوز به حقوق زن را می‏گیرد.
اگر غریزه خودآرایی زنان مهار نشود، زن به سمت زرق و برق‏های کاذب، با پوشش‏های نامناسب می‏رود، که او را به سمت پوچی و بیهودگی زیستن می‏برد و سرانجامش جز گمراهی و تباهی و پاشیدگی کانون‏های گرم خانواده نیست.

2ـ حفظ حرمت و کرامت زن

زن در شرافت و حقوق و شخصیتِ انسانی با مردان برابر است. پس نباید به او همانند یک کالای تبلیغاتی برای جلب مشتری نگاه کرد. حجاب عاملی است که جلوی این نگاهها را می‏گیرد؛ نیز مانع از هم پاشیدگی خانواده‏ها می‏شود. اگر به دستاوردهای درخشان قوانین اسلام توجه نمی‏کنیم، لااقل از ضرر و زیان خانمانسوز بی‏بند و باری عبرت بگیریم.
حجاب موجب جلوگیری از اشاعه فحشا و منکرات در جامعه می‏شود. چه بسیار خانواده‏هایی که بر اثر فساد متلاشی شده‏اند و چه بسیار کودکانی که به همین دلایل بی‏سرپرست گشته‏اند.
آمارهای تکان‏دهنده جرم و جنایت، و گسترش فساد بر اثر برهنگی و بی‏بند و باری جنسی می‏باشد. امیرالمؤمنین علی(ع) می‏فرمایند:
®یَظْهَرُ فی آخِرِ الزَّمانِ وَ هُوَ شَرُّ الاَزمِنَة نَسوَةٌ کاشِفاتٌ عاریاتٌ مَتَبَرِّجاتٌ، مِنَ الدِّینِ خارجاتٌ، فِی الفِتَنِ داخِلاتٌ، مائلاتٌ الی الشهواتِ، مُشرئاتٌ الی اللَّذاتِ، مُسْتَحِلاتٌ للمُحَرَّماتِ، فی جَهَنَّمَ خالِداتٌ؛(3)
در آخرالزمان که بدترین زمان‏هاست، زنان بی‏حجاب و برهنه آشکار می‏شوند که با زینت و آرایش بیرون می‏آیند. آنان از مرز دین خارج شده‏اند، و در فتنه‏ها وارد گشته‏اند، و به سوی شهوت‏ها تمایل و شتاب دارند. حرام‏ها را حلال می‏کنند و سرانجام در دوزخ گرفتار عذاب ابدی خواهند شد.¯
زن مسلمان تجسم حرمت و عفت در جامعه است. حفظ پوشش، احترام نهادن به زن و محفوظ نگه داشتن وی از نگاههای ناپاک است. چنانچه زن حدود را رعایت نکند، هر بیماردلی در او طمع نموده و با نگاه آلوده‏اش حریم زن را می‏شکند. شخصیتی که باید سالم بوده و نسل سالم را تربیت نماید، تحت تأثیر دیده‏های آماده به گناه، به طرف شهوت سوق داده شده، هویت خود را فراموش می‏کند و در چنگال بیماردلان و هوسبازان گرفتار می‏شود، چنان که از منش انسانیت سقوط کرده و به گرداب حیوانیت فرو می‏رود.

3 ـ جهاد با نفس و خواهش‏های نفسانی

میل به خودنمایی و خودآرایی در سرشت زن (بنا به مصالحی) نهفته است که باید در مسیر درست و هدفی والا قرار گیرد. اگر این میل در زن درست به کار گرفته شود ثمرات مطلوبی داشته و در جهت کمال او کارآمد خواهد بود و در فراهم آوردن محیطی مناسب همراه با زندگی‏اش سودمند خواهد شد. هیچ میل و گرایشی در انسان بی‏هدف و بی‏جهت قرار داده نشده است. اگر گرایش‏ها حد و مرزی نداشته باشند، فسادآفرین خواهند شد، و در ایجاد ناهنجاری در جامعه تأثیر خود را خواهند گذاشت. پوشش، مهم‏ترین عامل تعدیل و کاهش این میل می‏باشد. امام علی(ع) می‏فرمایند: ®زَکاةُ الجمالِ، العفاف؛ زکات زیبایی، عفاف است.¯
زیبایی زن یک نوع سرمایه است که باید بجا و درست مصرف شود. زکات این زیبایی، پوشش و عفاف است. امتناع از جلوه‏گری در مقابل نامحرم، موجب کنترل این غریزه و حفظ حریم شده، با خواهش‏های نفسانی زن و مرد مبارزه می‏شود. وقتی زن خود را در مقابل خواهش‏های نفسانی بیمه نمود و خویش را کنترل کرد، زمینه برای رشد تعالی زن فراهم می‏شود و موجب تهذیب نفس زن و به طور کلی اجتماع خواهد شد و زن می‏تواند جامعه را بسازد.

جواز حضور در اجتماع

کنار گذاردن زنان، نادیده گرفتن حضور فعال نیمی از جامعه می‏باشد. عدم استفاده از نظرات کاری آنان موجب انتقال مسئولیت‏شان بر نیمه دیگر جامعه می‏شود. هر گاه نیمه دیگر از این مهم به خوبی برنیاید، جامعه دچار رکود و ازهم‏پاشیدگی می‏شود.
اگر زنان با خودآرایی و فریبایی وارد جامعه شوند، جامعه به فساد و تباهی کشیده خواهد شد که ضرر آن بیشتر است چون جامعه را از درون متلاشی نموده، زمینه را برای تسلط دشمنان دین فراهم می‏آورد. پس چه باید کرد؟ از یک طرف نمی‏توان حضور نیمی از انسان‏ها را که می‏توانند بار سنگینی از جامعه بردارند نادیده گرفت، از طرف دیگر نباید جامعه را به فساد و تباهی کشاند آن هم با حضور هوس‏انگیز زنان.
راه حل این است که زنان با پوشش درست، هم جواز حضور در اجتماع را پیدا کنند و هم از فساد و تباهی جامعه جلوگیری شود.
زنان با استفاده از پوشش مناسب اسلامی و حفظ شئون خویش می‏توانند در تمام زمینه‏ها (فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و ...) وارد جامعه شده و بسیاری از امور را حتی بهتر از مردان انجام دهند.
اسلام با طرح پوشش زنان، جواز حضور آنان در جامعه را فراهم ساخته و با دستورهای حکیمانه و راهگشایی که در باره منش و روش زن ارائه داده است، از یک سو، از تباه شدن این نیروی عظیم و بی‏هدف رها شدن آن جلوگیری کرده، از سوی دیگر، از فساد گسترده و ناهنجاری‏هایی که از اختلاط زن و مرد ناشی می‏شود، جلوگیری کرده است.
همه افراد در مقابل سلامت جامعه مسئولیت دارند اما مسئولیت مهم‏تر و بزرگ‏تر بر دوش زن‏هاست. همان طور که از دامن زن، مرد به معراج می‏رود، می‏تواند بر عکس هم باشد، یعنی در صورت رواج فساد توسط زنان، جامعه به تباهی کشانده می‏شود.

امنیت‏زایی حجاب

جامعه موظف است امنیت را در تمام ابعاد مختلف فراهم سازد و بخش مهمی از آن به عهده زن است که با حفظ پوشش به آن جامه عمل بپوشاند. در سایه رعایت عفاف است که زن می‏تواند به راحتی وارد جامعه گردیده و فعالیت کند و خطری هم متوجه او نگردد.

رابطه حجاب با اصل آزادی

برخی بر این گمان هستند که حجاب موجب سلب حق آزادی که حق طبیعی بشر است می‏شود و نوعی توهین به حیثیت انسانی زن به شمار می‏رود. آنها می‏گویند: احترام به حیثیت و شرف انسانی یکی از موارد اعلامیه جهانی حقوق بشر است. هر انسانی چه زن و چه مرد می‏تواند آزاد باشد، حال تابع هر مذهبی باشد.
اجبار زنان به داشتن حجاب و محدود ساختن آنان، بی‏اعتنایی به حق آزادی ایشان و اهانت به حیثیت انسانی آن و در واقع ظلم فاحش به اوست! زن را اسیر و زندانی کردن به هیچ وجه نباید واقع شود و این ظلم است و باید از میان برود.

پاسخ شبهه:

در اسلام محبوس ساختن واسیر کردن زن وجود ندارد. حجاب در اسلام یک وظیفه است که بر عهده زن نهاده شده است که در برخورد با نامحرم باید کیفیت خاصی از پوشیدن توسط زن مراعات شود. این وظیفه از جانب مرد به زن تحمیل نمی‏شود؛ همچنین با حیثیت و کرامت زن منافاتی ندارد؛ نیز تجاوز به حقوق او نیست و با حقوق طبیعی که خدا برای زن مقرّر کرده، در تضاد نمی‏باشد.
اگر رعایت پاره‏ای مصالح اجتماعی، زن یا مرد را مقیّد سازد که روش خاصی را در پیش بگیرند و طوری عمل کنند که آرامش دیگران را بر هم نزنند و تعادل اخلاقی را از بین نبرند، چنین مطلبی زندانی‏کردن یا بردگی نیست و منافی حیثیت زن و نفی آزادی وی نمی‏باشد. در کشورهای متمدن جهان نیز یک سری محدودیت‏ها وجود دارد مثلاً اگر مردی پا برهنه یا با لباس خواب از خانه خارج شود و حتی اگر با پیژامه بیرون آید، پلیس او را منع کرده و به عنوان عمل خلاف حیثیت اجتماعی وی را جلب و زندانی می‏کند.
پس هنگامی که مصالح اخلاقی و اجتماعی، افراد را ملزم می‏کند در معاشرت اسلوب خاصی را رعایت کنند مثلاً با لباس کامل بیرون بیایند، چنین چیزی نه بردگی است و نه زندانی کردن و نه ضد حیثیت انسانی است، چنان که ظلم و ضد عقل نیست.
پوشیده بودن زن در حدودی که اسلام معین کرده، نه تنها موجب کاهش حیثیت اجتماعی او نیست بلکه موجب کرامت و احترام بیشتر زن می‏گردد زیرا او را از تعرض افراد فاقد اخلاق مصون نگه می‏دارد.
شرافت زن اقتضا می‏کند هنگامی که از خانه خارج می‏شود، متین و باوقار راه برود، نیز پوشش او به گونه‏ای باشد که موجب تحریک و تهییج دیگران نشود و عملاً مرد را به انحراف دعوت نکند. نباید زن به سخن گفتنش آهنگ خاصی بدهد که بیماردلان در او طمع کنند.
اسلام به زنان می‏گوید دو مسئله را رعایت کنید تا ایمن باشید:
1ـ پوشیده باشید.
2ـ به گونه‏ای راه نروید و سخن نگویید که تحریک‏آمیز باشد.(4)
دستورها، به مصلحت زن است تا با امنیت بیشتر از خانه خارج شده و به آنجا برگردد.

رابطه حجاب و آزادی

طرفداران برهنگی و کشف حجاب، برای عدم پذیرش حجاب، دست به توجیه و استدلال می‏زنند و اشکالاتی مطرح کرده‏اند که موجب تردیدهایی گشته است که به طرح چند نمونه می‏پردازیم:
1ـ برخی می‏گویند انسان چه زن و چه مرد، آزاد آفریده شده و آزادی، مفهوم مقدسی است که همگان طرفدار آنند، ولی حجاب و پوشش اسلامی، دست و پا گیر بوده و زنان را منزوی و پرده‏نشین کرده، در نتیجه از مواهب آزادی محروم بوده‏اند. می‏گویند: خداوند در نهاد بشر غرایز بسیاری از جمله ®غریزه جنسی¯ نهاده است، که نباید آنها را سرکوب کرد، بلکه باید با کمال آزادی، این غرایز را اشباع نمود و گر نه موجب عقده و بیماری‏های روانی در افراد می‏شود.
ولی روشن است هر چیزی دارای حدی است. آیا انسان آزاد است که غذای مسموم بخورد یا نصف شب طبل بزند و همسایه‏ها را بیدار نماید؟.
قطعا آزادی دارای حد و مرز است. آزادی‏ای مقدس است که موجب ضرر و زیان و سلب آزادی و آسایش دیگران نشود.
2ـ می‏گویند: زنان نیمی از جامعه هستند و باید دوش به دوش مردان به کارهای فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و ... بپردازند. صحیح نیست که جامعه را از نیمی از نیروی انسانی خود محروم کرده و آنها را به انزوا کشید. حجاب عامل مهمی برای به انزوا کشیدن زنانی است که نیمی از جامعه را تشکیل می‏دهند. حجاب دست و پا گیر بوده و زنان را از فعالیت‏های فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و ... باز می‏دارد.
درست است که زنان نیمی از اعضای فعال جامعه هستند و باید در تمام صحنه‏ها تلاش داشته باشند، ولی پوشش اسلامی (حجاب) در حدی که آنان را از تلاش در صحنه‏های کار و فعالیت باز دارد، دست و پا گیر نیست، زیرا حجاب به معنی پرده‏نشینی نیست بلکه به معنی پوشش معقول است.
زن می‏تواند با لباس‏های بلند و پوشش کامل اسلامی به تلاش برای زندگی بهتر بپردازد و در مواردی که چادر لباس برتر و پوشش عالی‏تر است در صحنه ظاهر شود.
3ـ می‏گویند: حجاب و پوشش زن، موجب فاصله انداختن میان زن و مرد شده، مردان را به زنان حریص‏تر می‏کند و آتش تمایلات آنها را شعله‏ورتر می‏کند چرا که ®الانسانُ حریصٌ علی ما مُنِعَ؛
انسان نسبت به چیزی که از آن ممنوع شده، حریص است.¯
این اشکال، نوعی مغالطه است، چون پوشش در اسلام به معنی محرومیت زن و مرد از اشباع غریزه از راه صحیح نیست تا موجب عطش بیشتر و ناهنجاری گردد. اگر آنچه که اسلام در مورد آسان‏گیری در ازدواج فرموده، اجرا شود، غریزه از راه صحیح اشباع شده و اشکالی پدید نمی‏آید.

علل گسترش بدحجابی

چرا بدحجابی در جامعه گسترش یافته است؟! علل آن چیست و چگونه می‏توان با آن مبارزه نمود؟

1ـ تلاش استعمار در مبارزه با پوشش اسلامی:

حجاب، هویت و شخصیت زن مسلمان می‏باشد. حجاب جلوی فساد و فساداندیشی را می‏گیرد. زدودن حجاب از زن، با هدف هویت‏زدایی از زن مسلمان است، تا زن بیشتر در خدمت آمال و آرزوها و اهداف و هوس‏های سلطه‏جویان قرار گیرد. مبلّغان و بانیان بی‏حجابی در ایران، در این مورد معتقدند:
®در مسئله بی حجابی زنان باید کوشش فوق‏العاده به عمل آوریم تا زنان مسلمان به بی‏حجابی و رها کردن چادر، مشتاق شوند.
باید به استناد شواهد و دلایل تاریخی ثابت کنیم که پوشیدگی زن از دوران بنی‏عباس متداول شده و مطلقا سنت اسلام نیست ...¯.
سپس تأکید می‏کند که پس از زوال حجاب، مأموران جوانان را به سوی روابط ناپسند با زنان غیر مسلمان سوق دهند و آنان نیز بدون حجاب ظاهر شوند تا زنان مسلمان از آنان تقلید کنند.(5)
طرح عمومی کشف حجاب در کشورهای اسلامی و حضور خانواده‏های رؤسای وابسته به نظام‏های استکباری به صورت نیمه عریان و استفاده از مدهای گوناگون و نمایش در انظار، نمونه‏ای از تلاش استعمار جهت پوشش‏زدایی برای رسیدن به اهداف یادشده بود.
امام خمینی(ره) به انگیزه‏های استعمارگران و کشف این توطئه اشاره دارد، آنجا که می‏نویسد:
®ما می‏دانیم که این سخنان برای کسانی که با خیانتکاری و شهوت‏پرستی و آواز و نواز و رقص و هزار جور مظاهر فسوق و بی‏عفتی بار آمدند خیلی گران است.
البته آنان که تمدن و تعالی مملکت را به لُخت شدن زن‏ها در خیابان‏ها می‏دانند و به گفته بی‏خردانه خودشان با کشف حجاب، نصف جمعیت مملکت کارگر می‏شود، حاضر نیستند مملکت با طرز معقولانه و در زیر قانون خدا عمل و اداره شود.
آنهایی که این قدر قوه تمیز ندارند که کلاه لگنی را که پس‏مانده درندگان اروپاست، ترقی کشور می‏دانند، با آنها ما حرفی نداریم که آنها از ما سخن خردمندانه را بپذیرند و عقل و هوش و حس آنها را اجانب دزدیده‏اند ...¯.(6)
اما بر خلاف تلاش‏های مذبوحانه استعمار، زنانی در سایه پوشش و عفاف به صحنه اجتماع آمدند تا با ستمگران مبارزه کنند، از جمله:
®زینب پاشا، فرزند شیخ سلیمان، دهقان بی‏چیز، رهبر زنان تبریز، گروهی داشت با اسلحه‏های سرد و گرم در مجامع حاضر می‏شدند و مردم را به مبارزه تشویق می‏کرد. یک بار به جمع مردان گفت:
اگر شما مردان جرئت ندارید جزای ستم‏پیشگان را کف دست‏شان بگذارید، اگر می‏ترسید که دست غارتگران و دزدان را از مال و ناموس و وطن خود کوتاه کنید، چادر زنان را سرتان کنید و در کنج خانه بنشینید و دم از مردی و مردانگی نزنید. ما جای شما با استکبار می‏جنگیم.¯(7)

2ـ دگرگونی ارزش‏ها

اسلام زن را در متن اجتماع به تلاش و کوشش خوانده اما با حُجب و رعایت پوشش اسلامی. اسلام حیا، وقار، متانت، شکوه گفتار و سلامت کردار را برای انسان ارزش دانسته است. اسلام، حجاب را جزئی از شخصیت زن تلقی می‏کند. وقتی این ارزش‏ها دگرگون شود و زن خودآرایی و نشان دادن زیبایی‏ها و خودنمایی را ارزش بداند، گرایش درونی به فسادآفرینی پیدا می‏کند.

3ـ الگوهای نادرست

انسان فطرتا الگوپذیر است. وی پیوسته به ارزش‏هایی باور دارد و می‏خواهد همواره از آنها الگو بسازد. مسئله الگو در اخلاق اسلامی و روانشناسی امروز جایگاه مهمی دارد. قرآن، پیامبر گرامی اسلام(ص) را به عنوان الگو و اسوه حسنه معرفی می‏نماید. پس انسان می‏خواهد خود را همانند الگوها سازد. قهرمان‏سازی و الگوآفرینی انحرافی برای زن در جهت زدودن هویت او، از برنامه‏های استعمار بوده است. این مسئله باید به طور جدی بررسی گردد.

4ـ خلاءهای درونی

انسان به سبب ناهنجاری‏های شخصیتی که دارد، همواره سعی در جبران کمبودها می‏نماید. کمبودهای عاطفی در دوران خردسالی، گاه در بزرگسالی (اگر راهنمایان درستی نباشند) انسان را دچار بحران‏های عمیق عاطفی و شخصیتی می‏کند. با بررسی چگونگی برخورد دختران و زنان در مسئله پوشش به این نتیجه می‏رسیم که برخی خودآرایی و خودنمایی را جزئی از شخصیت تلقی کرده و سعی در جایگزینی جاذبه‏های کاذب با آن را دارند.

راههای مبارزه با بدحجابی و بی‏حجابی

1ـ تقویت اعتقادات و ایمان

انسان‏ها باید همواره ایمان عمیق به خداوند داشته باشند. ایمانی که با هیچ کدام از لذات دنیوی گسسته نگردد. در نتیجه زن، خودآرایی و خودنمایی را بسیار زشت تلقی کند و خود را در برابر این امور بزرگ ببیند.
علی(ع) فرمود: ®المرءُ بایمانِهِ؛ شخصیت انسان در گرو باورهای مذهبی اوست.¯(8)
®و المؤمنُ بعمله؛ و ایمان انسان در عمل او جلوه‏گر است.¯(9)
چگونه کسی می‏تواند ادعا کند که مسلمان است اما به اصول آن معتقد نباشد و آن را امری زاید و در حصار و بند کردن خود تلقی نماید؟!
پس عالی‏ترین نقش در کیفیت زندگانی انسان، باورهای درست و ایمان است.

2ـ احیای فرهنگ اصیل اسلامی

احیای ارزش‏های اصیل اسلامی و شناساندن آن به زن مسلمان و تعقل در آن، نیز کشف راههای باوراندن بهتر آن به زن، از راههای مبارزه با بدحجابی است. وقتی زن مسلمان بداند آنچه که اسلام به او عرضه کرده، ارزش است و به صلاح اوست، قلب و جان خود را از هر نوع آلودگی پیراسته می‏سازد و هنگامی ارزش والای خود را دریابد، هرگز تن خود را آراسته نکرده و ظاهر خود را فریبنده نمی‏کند و خود را در مقابل چشمان نامحرمان قرار نمی‏دهد.

3ـ شناساندن الگوهای والا و برتر

همان طور که گفتیم الگو در ساختار روحی و رفتاری انسان، به ویژه زنان مؤثر است. زندگانی حضرت زهرا(س) و فرزند گرانقدرش، پیام‏آور عاشورا، حضرت زینب کبرا و دیگر چهره‏های والای تاریخ گذشته و معاصر، باید به زنان نشان داده شود تا ببینند با حفظ عفاف و حجاب به چه مقاماتی می‏توانند دست یافته و هویت و شخصیت خود را حفظ کنند تا همانند این الگوهای گرانقدر گردند.

مروری بر بیانات امام خمینی

در پایان به دیدگاه بنیانگذار انقلاب اسلامی امام خمینی(ره) در مورد حجاب و آزادی می‏پردازیم.
امام در مورد خدمتی که اسلام به زن نموده است می‏فرماید:
®مع‏الاسف زن در دو مرحله مظلوم بوده است: یکی در جاهلیت زن مظلوم بود و اسلام منت گذاشت بر انسان و زن را از آن مظلومیتی که در جاهلیت داشت بیرون کشید ... در یک موقع دیگر در ایرانِ ما زن مظلوم شد و آن دوره شاه سابق و شاه لاحق بود. با اسم اینکه زن را می‏خواهند آزاد کنند، ظلم‏ها کردند به زن؛ زن را از آن مقام شرافت و عزت که داشت پایین کشیدند.
... به اسم آزادی ®آزادزنان¯ و ®آزادمردان¯ آزادی را از زن و مرد سلب کردند ... زن را مثل عروسک پایین آوردند. در صورتی که زن انسان است، آن هم یک انسان بزرگ؛ زن مربی جامعه است. از دامن زن انسان‏ها پیدا می‏شوند.¯(10)
®ای زن‏های محترم، بیدار بشوید، توجه کنید بازی نخورید، گول این شیاطین را که می‏خواهند شما را به میدان بکشند نخورید، اینها فریبنده‏اند ...، به اسلام پناه بیاورید، اسلام برای شما سعادت ایجاد می‏کند.¯(11)
®آن آزادی که آنها می‏خواستند برای مملکت ما، آن آزادی است که هم جوان‏های پسر ما را و هم جوان‏های دختر ما را به تباهی می‏کشد. آن آزادی را آنها می‏خواهند، که من از این تعبیر می‏کنم به آزادی وارداتی، آزادی استعماری؛ یعنی یک آزادی که در ممالکی که می‏خواهند وابسته به غیر باشد، این آزادی‏ها را سوغات می‏آورند.¯
®تا این خانم‏ها توجه‏شان به این است که فلان مُد باید از غرب به اینجا بیاید، فلان زینت باید از آنجا به اینجا سرایت بکند، تا یک چیزی آنجا پیدا می‏شود اینجا هم تقلید می‏کنند، تا از این تقلید بیرون نیایید، نه می‏توانید آدم باشید و نه می‏توانید مستقل باشید. اگر بخواهید مستقل باشید، اگر بخواهید شما را به اینکه یک ملتی هستید بشناسند و بشوید یک ملت، از این تقلید غرب باید دست بردارید. تا در این تقلید هستید، آرزوی استقلال نکنید ...¯.(12)
®اسلام زن را مثل مرد در همه شئون دخالت می‏دهد. همه ملت ایران، چه زنان و چه مردان باید این خرابه‏ای که برای ما گذاشته‏اند، بسازند. ایران با دست مرد تنها درست نمی‏شود، مرد و زن باید با هم این خرابه را بسازد.¯(13)
®اسلام می‏خواهد شخصیت زن را حفظ کند و از او انسانی جدی و کارآمد بسازد. ما هرگز اجازه نمی‏دهیم که زنان ما فقط شی‏ء برای مردان، آلت هوسرانی باشند.¯(14)
®امروز غیر روزهای سابق است ... امروز باید خانم‏ها وظایف اجتماعی خودشان را و وظایف دینی خودشان را عمل بکنند. عفت عمومی را حفظ بکنند و روی آن عفت عمومی کارهای اجتماعی و سیاسی را انجام بدهند.¯(15)
امام در مورد شرکت زنان با پوشش اسلامی در صحنه‏های مختلف می‏فرماید:
®زنان در انتخاب فعالیت و سرنوشت و همچنین پوشش خود با رعایت موازینی آزادند و تجربه کنونی فعالیت‏های ضد رژیم شاه نشان داده است که زنان بیش از پیش، آزادی خود را در پوششی که اسلام می‏گوید یافته‏اند.¯(16)

نتیجه اینکه:

اسلام با طرح حجاب، سعی در سالم‏سازی جامعه، ایجاد امنیت برای زنان و جلوگیری از هوسرانی و گسترش فساد در جامعه دارد. منظور اسلام، منزوی کردن زنان نیست بلکه امن ساختن جامعه برای آنان است تا زمینه فعالیت گسترده ایشان فراهم آید. امید است که زنان جامعه ما با توجه به این امر مهم و توجه به روح و حکمت احکام اسلام، به فعالیت‏های سالم در جامعه ادامه دهند.

منابع:
ـ زن از دیدگاه امام خمینی(ره)، چاپ چهارم، 22 بهمن 61.
ـ یزدی، حسین، آزادی از نگاه شهید مطهری، تهران، صدرا، 1379.
ـ محمدی اشتهاردی، محمد، حجاب بیانگر شخصیت زن، انتشارات ناجا، قم، بی‏تا.
ـ سیمای زن در کلام امام خمینی(ره)، چاپ دوم، انتشارات اداره ارشاد اسلامی، پاییز 1365.
ـ فتاحی‏زاده، فتحیه، حجاب از دیدگاه قرآن و سنت، چاپ اوّل، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، زمستان 73.
ـ شهید مطهری، فلسفه حجاب، قم، بی‏تا.
و ...
چگونه کسی می‏تواند ادعا کند
که مسلمان است اما
به اصول آن معتقد نباشد
و آن را امری زاید و در حصار
و بند کردن خود تلقی نماید؟!
پس عالی‏ترین نقش
در کیفیت زندگانی انسان
باورهای درست و ایمان است.
پی‏نوشتها:
1 ـ مجمع‏البیان، ج7، ص138.
2 ـ مطهری، مسئله حجاب، ص176 و 175.
3 ـ وسائل‏الشیعه، ج14، ص19؛ من لا یحضره‏الفقیه، ج2، ص125.
4 ـ حسین یزدی، آزادی از نگاه استاد مطهری، تهران: صدرا، 1379، ص248.
5 ـ قرة‏العین، درآمدی بر تاریخ بی‏حجابی در ایران، ص40.
6 ـ کشف‏الاسرار، ص224-223.
7 ـ جزوه سازمان امور استخدامی کشور، به نقل از کتاب زنان ایران در جنبش مشروطه، ص42.
8 ـ غررالحکم و دررالکلم، ج1، ص62.
9 ـ همان، ص61.
10 ـ پیام به مناسبت روز زن، 26/2/58.
11 ـ همان.
12 ـ به مناسب 17 شهریور، 17/6/58.
13 ـ در جمع بانوان قم، 13/12/57.
14 ـ مصاحبه با دکتر ®جیم کوککر رفت¯ استاد دانشگاه روتکرز امریکا، 7/10/57.
15 ـ در جمع شرکت‏کنندگان ایرانی در کنفرانس نیمه دهه زن در کپنهاک، 19/6/58.
16 ـ مصاحبه با الیزابت تارگورد، خبرنگار روزنامه انگلیسی گاردین، 10/8/57.

 فاطمه‏سادات باقی‏پور (پیام زن شماره 146)