• تعداد بازدید :

پوکی استخوان چگونه درمان می شود؟

در قسمت های قبلی این مطلب به " چرا استخوان های مان پوک می شوند؟"، " پوکی استخوان با شما چه می کند؟" و "نگذارید استخوان های تان پوک شود" پرداخته شد، حالا تصمیم داریم در رابطه با آزمایشات تشخیصی این بیماری و درمان آن صحبت کنیم.

آزمایشات  تشخیصی

به طور معمول، پزشکان استئوپروز را به وسیله اندازه گیری چگالی استخوان، تشخیص می دهند.

اندازه گیری جذب اشعه x

بهترین تست برای شناسایی، تست اندازه گیری جذب اشعه ایکس(DXAE)، می باشد. این یک روش سریع و ساده و با نتایج دقیق است که چگالی استخوان را در ستون فقرات، لگن و کمر(ناحیه هایی از بدن که بیشتر تحت تاثیر استئوپروز هستند)، اندازه گیری می کند و برای پیگیری دقیق تغییرات استخوانی در طول زمان استفاده می شود.

آزمایشات دیگری که می توانند چگالی استخوان را به طور دقیق اندازه گیری کنند شامل موارد زیر است:

* اولتراسوند

* سی تی اسکن

* و اندازه گیری جذب فوتون های تک

درمان

دارودرمانی

برخی از درمان های دارویی به منظور کمک به کند کردن از دست دهی بافت استخوان و حفظ توده استخوانی وجود دارند که شامل موارد زیر است:

* بیس فسفونات ها

مشابه استروژن، این گروه از داروها از شکستن استخوان جلوگیری کرده، نگهدارنده توده استخوانی هستند و حتی چگالی استخوان در ستون فقرات و لگن را افزایش داده و خطر شکستگی ها را کاهش می دهند. برخی ازداروهای این گروه شامل آلندرونات(fosamax)، ایباندرونات(boniva)، ریزدرونات(actonel) و اسید زولدرونیک(reclast) است.

بیس فسفونات ها به ویژه برای مردان، بزرگسالان جوان و افراد دارای استئوپروز ناشی ازاستروئید مفید هستند. هم چنین به منظور پیشگیری از استئوپروز در افرادی که نیاز به دوره طولانی درمان های استروئیدی برای بیماری های مثل آسم و آرتریت دارند، استفاده می شوند.

عوارض جانبی که می تواند شدید باشد شامل حالت تهوع، درد شکمی، سختی بلع و خطر التهاب مری یا سرطان های مری می باشند. بیس فسفونات هایی که یک بار در هفته یا یک بار در ماه مصرف می شوند مشکلات معدی کمتری ایجاد می کنند. چنان چه قادر به تحمل بیس فسفونات خوراکی نباشید، پزشک می تواند تزریق دوره ای وریدی بیس فسفونات را به شما توصیه کند.

هم چنین عوارض جانبی جدی با مصرف بیس فسفونات ها مثل تحلیل بافت استخوانی فک، ضربان قلب نامنظم و اختلالات بینایی گزارش شده است. در مورد عوارض و فواید این دارو با پزشک خود مشورت کرده و برای جراحی دندان، دندان پزشک تان را در مورد داروهایی که قبلا استفاده می کردید مطلع کنید.

* رالوکسیفن(evista)

این دارو به گروهی از داروها که تعدیل کننده های انتخابی رسپتور استروژن(SERMs) نامیده می شوند تعلق دارند. Raloxifene همان تاثیرات مفید استروژن بر چگالی استخوان در زنان بعد از یائسگی را بدون برخی خطرات مرتبط با استروژن  مثل افزایش خطر سرطان رحم و احتمالا سرطان پستان دارد.

سرخی صورت یکی از عوارض جانبی این دارو است و چنان چه شما سابقه لختگی خون داشته باشید باید از مصرف این دارو اجتناب کنید.

این دارو به طور معمول در مردان توصیه نمی شود، تنها یک مطالعه کوچک نشان داده است که این دارو ممکن است برای حفظ چگالی استخوانی در مردان نیز مفید باشد.

* کلسیتونین

کلسیتونین هورمونی که به وسیله غده تیروئید ساخته می شود، بازجذب استخوان را کاهش داده و از دست دهی بافت استخوانی را کند می کند.

هم چنین از شکستگی های ستون فقرات جلوگیری کرده و حتی ممکن است باعث تسکین دردهای ناشی از تراکم شکستگی ها گردد.

این دارو معمولا به شکل اسپری بینی استفاده می شود و ممکن است در برخی افراد باعث سوزش و ناراحتی بینی گردد، اما هم چنین به فرم داروی تزریقی نیز موجود است.

از آن جا که کلسیتونین به اندازه بیس فسفونات ها قوی نیست، معمولا برای افرادی که قادر به مصرف داروی دیگری نیستند کنار گذاشته می شود.

* تری پاراتید (forteo )

این داروی قوی یک آنالوگ پاراتیروئید هورمون است که برای درمان استئوپروز در زنان بعد از یائسگی و مردان با خطر بالای شکستگی استفاده می شود.

این دارو با تحریک رشد بافت استخوانی نو عمل می کند، در حالی که دیگر داروها از طریق ممانعت از از دست دهی بافت استخوان اثرگذار هستند.

تری پاراتید به صورت یک بار تزریق زیر جلدی در روز در ناحیه شکم یا ران تجویز می شود. اثرات طولانی مدت آن باید مطالعه شود، بنابراین این دارو برای کمتر از 2 سال توصیه شده است.

هورمون درمانی

اگر چه هورمون درمانی می تواند خطر لخته شدن خون، سرطان رحم، سرطان پستان و احتمال ناراحتی های قلبی را افزایش دهد با این حال استروژن به خصوص اگر بلافاصله بعد از یائسگی شروع شود، می تواند به حفظ دانسیته استخوانی کمک کند.

به علت نگرانی های موجود در مورد بی خطر بودن این روش و نیز به علت در دسترس بودن درمان های دیگر، معمولا هورمون درمانی اولین انتخاب برای درمان نمی باشد.

درمان فیزیکی

علاوه بر درمان های دارویی و هورمونی، برنامه درمانی فیزیکی به استحکام استخوان ها کمک کرده و با بهبود بخشیدن به وضعیت اندامی، تعادل و قدرت ماهیچه ها، احتمال رخ دادن شکستگی را کاهش می دهد.

برای مشاهده ی وب سایت دکتر فرشچی می توانید به آدرس اینترنتی www.novindiet.com مراجعه نمایید.

دکتر حمیدرضا فرشچی - همکار تبیان

متخصص تغذیه - فوق تخصص دیابت و چاقی

اگر می خواهید با پزشکان سایت مشورت کنید، اینجا را کلیک کنید.

برای شرکت در بحث های انجمن سایت مرتبط با بهداشت و سلامت، اینجا را کلیک کنید. 

*مطالب مرتبط:

آیا مصرف بیش از حد پروتئین باعث پوکی استخوان می شود؟

استخوان‌ها به چه نیاز دارند؟

افسردگی احتمال پوکی استخوان را زیاد می کند

درمان‌ دارویی پوکی استخوان

پوکی استخوان زن و مرد نمی‌شناسد

نرم و آهسته تهی می ‌شود

چگونه می توان از پوکی استخوان جلوگیری کرد؟

ارتباط موی خاکستری و دندان شل با پوکی استخوان

پوکی استخوان در مردان

راهنمای پیشگیری و درمان استئوپروز ( قسمت اول) و ( قسمت دوم )

کمبود اسیدیته معده موجب پوکی استخوان می شود

روشی جدید برای درمان پوکی استخوان

مقابله با پوکی استخوان از زبان متخصصان

استخوان ایرانی‌ها زودتر پوک می‌شود

بخش تغذیه و سلامت تبیان

• تعداد بازدید :
• 4257
• سه شنبه 18/3/1389
• تاریخ :

نگذارید استخوان های تان پوک شود

چنان چه به استئوپروز مبتلا هستید، این پیشنهادات به خفیف کردن علائم بیماری و حفظ استقلال و عدم وابستگی تان کمک خواهد کرد:

* وضعیت اندامی خوب خود را حفظ کنید.

وضعیت خوب، که به صورت سر و چانه به سمت بالا، شانه ها عقب، کمر صاف و قوس ستون مهره ها کم، تعریف می شود کمک می کند تا فشار کمتری در ناحیه ستون فقرات داشته باشید.

زمانی که نشسته اید یا رانندگی می کنید، یک پارچه لوله شده را پشت خود قرار دهید.

هنگام انجام کارهای دستی یا مطالعه کردن هرگز خم نشوید.

برای بلند کردن اجسام روی زانو خم شوید نه کمر و پشت تان را صاف نگه دارید.

* از افتادن جلوگیری کنید.

کفش های پاشنه کوتاه با کف غیرلیز  بپوشید و خانه خود را از نظر سطوح فرش شده، لیز و لغزنده که ممکن است باعث زمین خوردن شما شوند کنترل کنید.

اتاق ها را کاملا روشن نگه دارید و در محیط حمام با نصب دستگیره به دیوارها به حفظ تعادل خود کمک کنید و مطمئن شوید که به راحتی می توانید از تخت پایین آیید.

* درد را تحت کنترل قرار دهید.

در مورد راه های کنترل درد با پزشک صحبت کنید.

هرگز دردهای مزمن را نادیده نگیرید.

چنان چه این دردها درمان نشده باقی بمانند، می تواند تحرک شما را محدود کرده و باعث درد بیشتر شوند.

پیشگیری

سه فاکتور مهم برای این که سلامت استخوان های خود را در طول زندگی حفظ کنید شامل موارد زیر است:

* مقدار کافی کلسیم

* مقدار کافی ویتامین D

* فعالیت بدنی منظم

کلسیم

مقدار کلسیم مورد نیاز برای حفظ سلامتی در طول دوره زندگی متغیر است. متخصصین علوم پزشکی دریافت روزانه این مقادیر کلسیم از غذا و مکمل را توصیه کرده است:

تا یک سالگی               210 تا 270 میلی گرم

1 تا 3 سالگی               500 میلی گرم

4 تا 8 سالگی               800  میلی گرم

9 تا 18 سالگی             1300  میلی گرم

19 تا 50 سالگی           1000 میلی گرم

51 سال و بیشتر          1200 میلی گرم

اصلی ترین منابع کلسیم محصولات لبنی هستند اما تنها منابع آن نمی باشند. بادام، بروکلی، اسفناج، کلم پخته، کنسرو سالمون با استخوان، ساردین و محصولات سویا نیز غنی از کلسیم هستند.

اگر کلسیم کافی از طریق رژیم غذایی دریافت نمی کنید، از مکمل های کلسیم استفاده کنید. 

متخصصین همچنین  توصیه می کنند که بیشتر از 2500 میلی گرم کلسیم در روز دریافت نکنید.

ویتامین D

دریافت مقدار کافی ویتامین D به اندازه کلسیم برای سلامت استخوان ها مهم است. هنوز دانشمندان به درستی نمی دانند که مقدار مطلوب مورد نیاز ویتامین D در روز چه مقدار است، اما صحیح است که هر فرد بالای 1 سال تا  2000 واحد بین المللی  در روز دریافت کند.

به طور کلی متخصصین توصیه کرده اند که بزرگسالان 400 تا 1000 واحد بین المللی در روز دریافت کنند.

اگر چه خیلی از مردم مقدار کافی ویتامین D را از نور خورشید دریافت می کنند، اما در صورتی که شما در عرض جغرافیایی بالایی ساکن هستید، بیشتر در خانه هستید یا  به طور منظم برای پیشگیری از سرطان پوست از کرم های ضدآفتاب استفاده می کنید و یا در کشورهای اسلامی که خانم ها در طول روز از حجاب استفاده می نمایند نور خورشید منبع خوبی نمی باشد. همچنین با وجود این که ویتامین D در ماهی های چرب مثل تون و ساردین و در زرده تخم مرغ وجود دارد، ممکن است این غذاها به طور روزانه خورده نشوند. مکمل های ویتامین D یا کلسیم وVit D  می توانند یک جانشین مناسب باشند.

فعالیت بدنی

ورزش به ساخت استخوان های قوی و اتلاف کند آن ها کمک می کند.

شروع فعالیت بدنی از هر زمان برای استخوان های شما مفید خواهد بود، اما بیشترین اثر را زمانی خواهد داشت که شما از دوران جوانی ورزش را به طور منظم آغاز کرده و در طول زندگی آن را ادامه دهید. ورزش های قدرتی را با ورزش های تحمل وزن همراه کنید. تمرین های قدرتی به قدرت عضلات و استخوان ها در بازو و بالای ستون فقرات کمک می کند و تمرین های تحمل وزن مثل پیاده روی، پریدن، دویدن، بالا رفتن از پله، طناب زدن و اسکی بیشتر بر استخوان ها در ناحیه پا، باسن و پایین ستون فقرات اثر گذار است. شنا، دوچرخه سواری و تمرین های ورزشی با دستگاه می توانند یک تمرین خوب برای سیستم قلب و عروق باشند اما به علت کم فشار بودن به اندازه تمرین های تحمل وزن برای استخوان ها مفید نمی باشند.

نکات دیگر برای پیشگیری

این اقدامات نیز می توانند برای کمک به پیشگیری از اتلاف استخوان ها مفید باشند:

* عدم مصرف سیگار

مصرف سیگار، احتمالا به وسیله کاهش میزان استروژنی که بدن خانم ها تولید می کند و با کاهش جذب روده ای کلسیم باعث افزایش اتلاف استخوان می شود. لذا عدم مصرف سیگار و یا ترک آن در بهبود تراکم استخوان مفید خواهد بود.

* عدم مصرف الکل

الکل می تواند باعث کاهش شکل گیری استخوان و هم چنین کاهش توانایی بدن در جذب کلسیم گردد.

* محدود نمودن مصرف نوشابه های گازدار

مصرف فراوان نوشابه های گازدار از جذب کلسیم جلوگیری می نماید و بهتر آن است که به وسیله شیر و نیز آب میوه های طبیعی جایگزین گردند.

* محدود نمودن مصرف کافئین

مصرف فراوان قهوه و چای نیز از جذب کلسیم جلوگیری می نماید لذا باید مصرف این مواد غذایی نیز محدود گردد.

* محدود نمودن مصرف نمک

مصرف فراوان نمک از بازجذب کلسیم در بدن جلوگیری کرده و لذا در هنگام طبخ از نمک اضافی استفاده نکنید علاوه بر آن که از مصرف تنقلات حاوی نمک فراوان بپرهیزید.

برای مشاهده ی وب سایت دکتر فرشچی می توانید به آدرس اینترنتی www.novindiet.com مراجعه نمایید.

دکتر حمیدرضا فرشچی - همکار تبیان

متخصص تغذیه - فوق تخصص دیابت و چاقی

اگر می خواهید با پزشکان سایت مشورت کنید، اینجا را کلیک کنید.

برای شرکت در بحث های انجمن سایت مرتبط با بهداشت و سلامت، اینجا را کلیک کنید.

اگر می خواهید با کارشناسان تغذیه ی سایت درباره رژیم های غذایی مشورت کنید، اینجا را کلیک کنید.

*مطالب مرتبط:

آیا مصرف بیش از حد پروتئین باعث پوکی استخوان می شود؟

افسردگی احتمال پوکی استخوان را زیاد می کند

پوکی استخوان زن و مرد نمی‌شناسد

نرم و آهسته تهی می ‌شود

چگونه می توان از پوکی استخوان جلوگیری کرد؟

ارتباط موی خاکستری و دندان شل با پوکی استخوان

پوکی استخوان در مردان

راهنمای پیشگیری و درمان استئوپروز ( قسمت اول) و ( قسمت دوم )

کمبود اسیدیته معده موجب پوکی استخوان می شود

روشی جدید برای درمان پوکی استخوان

مقابله با پوکی استخوان از زبان متخصصان

استخوان ایرانی‌ها زودتر پوک می‌شود

بخش تغذیه و سلامت تبیان

• 
  

چرا استخوان های مان پوک می شوند؟

استئوپروز به معنی استخوان های خلل و فرج دار است که باعث ضعیف و شکننده شدن استخوان ها می گردد، تا حدی که یک فشارکوچک مثل خم شدن یا سرفه کردن می تواند به شکستگی منجرشود. در بیشتر موارد، سطوح پایین کلسیم و دیگر مواد معدنی موجود در استخوان ها باعث ضعیف شدن آن ها می گردد.

یکی از عوارض عمومی استئوپروز شکستگی است که بیشتر در ستون فقرات، لگن و کمر رخ می دهد. اگرچه بیشتر به عنوان یک بیماری در خانم ها در نظر گرفته شده است، اما می تواند مردان را نیز درگیر کند و صرف نظر از آن هایی که مبتلا به استئوپروز هستند، بسیاری از مردم چگالی استخوانی پایینی دارند که آن ها نیز در معرض خطر استئوپروز هستند.

باید بدانید که هیچ گاه برای پیشگیری یا کنترل استئوپروز خیلی دیر و یا خیلی زود نیست. شما می توانید برای داشتن استخوان هایی محکم و سالم در طول زندگی، اقداماتی به عمل آورید.

علائم

معمولا شما در مراحل اولیه آسیب های استخوانی، درد یا علامت دیگری نخواهید داشت. اما هنگامی که استخوان ها در اثر استئوپروز ضعیف می شوند، ممکن است علائمی شامل موارد زیر بروز کند:

* درد پشت؛ به علت شکستگی یا فروریختگی مهره ها که می تواند بسیار شدید باشد.

* کوتاهی قد به مرور زمان

* خمیدگی یا قوز

* شکستگی مهره ها، کمر، لگن یا دیگر استخوان ها

علل

دانشمندان هنوز نمی دانند که حقیقتا علت بروز استئوپروز و یا پوکی استخوان چیست، اما آن چه مشخص است آن است که در این حالت فرآیند نرمال بازساخت استخوان از بین می رود و یا کند می گردد.

استخوان های شما به طور پیوسته در حال تغییر هستند، بافت استخوانی نو ساخته شده و بافت های قدیمی فرو می ریزند(باز جذب)، این فر آیند بازساخت نامیده می شود. زمانی که شما جوان هستید سرعت ساخت استخوان از تجزیه آن بیشتر است لذا تراکم استخوانی افزایش می یابد. حدود سن 30 سالگی شما به بیشترین تراکم استخوانی خود می رسید. بعد از آن، بازساخت استخوانی ادامه خواهد داشت اما سرعت از دست دادن کمی بیشتر از ساخت آن است.

احتمال بروز استئوپروز وابسته به این است که شما در دوره اوج تراکم استخوان، سنین 20 تا 30 سالگی، چه مقدار توده استخوانی به دست آورده و بعد از آن با چه سرعتی از دست بدهید. هر چه ذخیره تراکم استخوانی شما بالاتر باشد، در واقع ذخیره بیشتری داشته و احتمال بروز استئوپروز کمتر خواهد بود.

استحکام استخوان ها به سایز و چگالی آن ها بستگی دارد، بخشی ازچگالی استخوانی وابسته به میزان کلسیم، فسفر و مقدار دیگر مواد معدنی در استخوان ها است. زمانی که مقدار مواد معدنی در استخوان ها کمتر از حد طبیعی باشد، آن ها استحکام کمتری دارند و در نهایت ساختار محافظتی داخلی خود را از دست خواهند داد.

موارد دیگری مانند سطح هورمون ها نیز بر چگالی استخوانی اثر گذار هستند. متاسفانه در زنان زمانی که میزان استرو‍ژن در یائسگی کاهش می یابد، تجزیه بافت استخوانی بیشتر می شود. در مردان نیز سطوح پایین تستوسترون و هورمون های جنسی می تواند باعث از دست دهی بافت استخوان گردد.

عوامل خطر

برخی از عواملی که احتمال بروز استئوپروز را افزایش می دهند قابل تغییر اما برخی دیگر غیر قابل تغییر هستند.

عوامل خطری که می توانید آن ها را تغییر دهید

* دریافت پایین کلسیم

کمبود همیشگی کلسیم یک نقش اصلی در پیشرفت استئوپروز دارد. دریافت پایین کلسیم در کاهش چگالی استخوان، در از دست دادن زودرس بافت استخوانی و افزایش خطر شکستگی نقش دارد.

* مصرف تنباکو

نقش اصلی تنباکو در استئوپروزیز به طور واضح روشن نیست، اما محققین مطمئن هستند که مصرف تنباکو با ضعیف شدن استخوان ها ارتباط دارد.

* اختلالات غذا خوردن

زنان و مردان دچار بی اشتهایی عصبی یا بولیمیا در معرض خطر چگالی استخوانی پایین می باشند.

* زندگی بی تحرک

افرادی که زمان زیادی را بدون تحرک و نشسته می گذرانند نسبت به افرادی که تحرک بیشتری دارند، بیشتر در معرض خطر استئوپروز می باشند. هر نوع فعالیت ورزشی تحمل وزن برای استخوان ها مفید است، به ویژه به نظر می رسد که پیاده روی، دویدن، پریدن، نرمش های بدنی و کار با وزنه برای ساختن استخوان های سالم مفید هستند.

* مصرف الکل

مصرف الکل خطر بروز استئوپروز را افزایش می دهد، زیرا الکل می تواند در توانایی بدن برای جذب کلسیم تداخل کند.

* مصرف فراوان قهوه و چای

کافئین موجود در این مواد غذایی در جذب کلسیم اختلال ایجاد می کند.

* مصرف غذاهای حاوی نمک فراوان.

* مصرف فراوان نوشابه های گازدار

* مصرف داروهای کورتیکواستروئیدی

مصرف طولانی مدت داروهای کورتیکواستروئیدی مثل پردنیزون، کورتیزون، پردنیزولون و دگزامتازون به استخوان ها آسیب می رسانند. این داروها از درمان های متداول بیماری های مزمنی مثل آسم، آرتریت روماتوئید و لوپوس هستند و ممکن است شما نتوانید مصرف آن ها را برای کاهش خطر استئوپروز قطع کنید. چنان چه مجبور هستید برای دوره طولانی از استروئید ها استفاده کنید، پزشک شما باید چگالی استخوانی تان را چک کرده و داروهای دیگری برای جلوگیری از زیان استخوان توصیه کند.

* درمان های دیگر

مصرف طولانی مدت داروهای مهار کننده آروماتاز برای درمان سرطان پستان، داروهای ضد افسردگی که مهارکننده های انتخابی سروتونین (SSRIs ) نامیده می شوند، داروی درمان سرطان مانند متوترکسات، برخی داروهای ضد حمله عصبی، داروهای بلوکه کننده اسید که مهارکننده های پمپ پروتون نامیده می شوند و داروهای ضد اسید معده حاوی آلومینیوم همگی با افزایش خطر استئوپروز در ارتباط هستند.

فاکتورهای خطری که نمی توانید تغییر دهید.

* جنسیت زن

شکستگی های ناشی از استئوپروز در زنان 2 برابر مردان می باشد.

* افزایش سن

با افزایش سن خطر ابتلا به استئوپروز افزایش می یابد.

* نژاد

نژاد آسیایی یا سفیدپوستان در معرض خطر بالای استئوپروز می باشند.

* سابقه خانوادگی

چنان چه والدین یا خواهر و برادری مبتلا به استئوپروز دارید باید بدانید که شما در معرض خطر می باشید، به ویژه اگر سابقه خانوادگی شکستگی نیز داشته باشید.

* سایز اسکلت

زنان و مردان لاغر(با نمایه توده بدنی 19 و کمتر) یا اسکلت بدنی کوچک در معرض خطر هستند، زیرا احتمالا تراکم استخوانی کمتری برای بهره بری از آن در سنین بالاتر دارند.

* هورمون تیروئید

هورمون تیروئید خیلی بالا نیز می تواند باعث از دست دهی بافت استخوان گردد. این حالت می تواند هم با فعالیت بیش از حد تیروئید(هیپرتیروئیدیسم) و هم با دریافت بالای هورمون تیروئید در درمان کم کاری تیروئید(هیپوتیروئیدیسم) رخ دهد.

* یائسگی و یا عدم پریودهای ماهیانه در خانم ها

در این موارد با کاهش سطح استروژن بروز استئوپروز تشدید می گردد.

* وضعیت های پزشکی و فرآیند هایی که سلامت استخوان را تحت تاثیر قرار می دهند.

جراحی های معده(گاستروکتومی) و جراحی های کاهش وزن می تواند بر توانایی بدن در جذب کلسیم اثر گذار باشد. بنابراین شرایطی مانند بیماری های کرون، سلیاک، هیپرپاراتیروئیدیسم و بیماری کوشینگ(یک اختلال نادر که در آن غده فوق کلیه هورمون های کورتیکواستروئیدی بیش از حد نرمال تولید می کند) نیز می توانند چنین شرایطی ایجاد کنند.

برای مشاهده ی وب سایت دکتر فرشچی می توانید به آدرس اینترنتی www.novindiet.com مراجعه نمایید.

 

دکتر حمیدرضا فرشچی - همکار تبیان

متخصص تغذیه - فوق تخصص دیابت و چاقی

اگر می خواهید با پزشکان سایت مشورت کنید، اینجا را کلیک کنید.

برای شرکت در بحث های انجمن سایت مرتبط با بهداشت و سلامت، اینجا را کلیک کنید.

اگر می خواهید با کارشناسان تغذیه ی سایت درباره رژیم های غذایی مشورت کنید، اینجا را کلیک کنید.

*مطالب مرتبط:

آیا مصرف بیش از حد پروتئین باعث پوکی استخوان می شود؟ 

افسردگی احتمال پوکی استخوان را زیاد می کند

پوکی استخوان زن و مرد نمی‌شناسد

نرم و آهسته تهی می ‌شود

چگونه می توان از پوکی استخوان جلوگیری کرد؟

سویا و کاهش پوکی استخوان

راهنمای پیشگیری و درمان استئوپروز ( قسمت اول) و ( قسمت دوم )

کمبود اسیدیته معده موجب پوکی استخوان می شود

ارتباط موی خاکستری و دندان شل با پوکی استخوان

مقابله با پوکی استخوان از زبان متخصصان

روشی جدید برای درمان پوکی استخوان

استخوان ایرانی‌ها زودتر پوک می‌شود

بخش تغذیه و سلامت تبیان

چرا قوز می‌ کنیم؟

زمانی خمیده شدن پشت آدم‌ ها نماد سالمندی بود اما این روزها سبک زندگی ما و مشکلات زندگی باعث شده است که کمتر به سلامت‌ مان توجه کنیم و ناگهان یک روز جلوی آینه برویم و ببینیم که در سنین جوانی هم کمی خمیده به نظر می ‌رسیم.

برای مبتلا نشدن به چنین حالتی چه باید کرد؟ برای درمان این مشکل، چه؟

دکتر هومن بخشی، متخصص ارتوپدی و استادیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به این سوال، به سلامت پاسخ می ‌دهد.

آقای دکتر! در اصطلاح طبی، قوز کردن یعنی چه؟

کیفوز (kyphosis ) ستون مهره‌ها همان قوز است که مردم با آن آشنا هستند و اگر بخواهیم عبارت فارسی صحیح ‌تری برای آن به کار ببریم، باید بگوییم گوژپشتی. کیفوز انواع مختلفی دارد و در سنین مختلف، علل متفاوتی آن را ایجاد می‌ کنند.

ممکن است درباره انوع کیفوز توضیح بیشتری بدهید؟

بله؛ به طور کلی دو نوع کیفوز داریم:

* کیفوز برگشت ‌پذیر:

این نوع کیفوز شیوع زیادی در جامعه دارد و به دلیل وضعیت‌ های بد بدن هنگام راه رفتن و نشستن به وجود می آید. معمولا در خانم‌ های جوان که کمی هم چاق هستند، دیده می ‌شود. در این نوع کیفوز اگر بیمار سعی کند پشت خود را صاف بگیرد قابلیت بهبودی وجود دارد. عده ‌ای از بیماران به دلیل ضعف‌ های عضلانی ناشی از بیماری ‌های مختلف دچار این نوع کیفوز می ‌شوند که با بهبود قدرت عضلات معمولا قوز آن ها از بین خواهد رفت.

* کیفوز ثابت:

در این مورد تغییر شکل ستون فقرات قابل اصلاح نیست و هر چه قدر بیمار سعی در صاف نگاه داشتن ستون فقرات و تقویت عضلات کند، بی ‌فایده است. بیماری ‌های متعددی سبب این نوع کیفوز می ‌شوند؛ از جمله: بیماری ‌های روماتولوژی، بیماری شوئرمن در افراد جوان، شکستگی ‌های مهره‌ای در اثر پوکی استخوان و افزایش سن.

گاهی فرد متوجه این شکستگی نمی ‌شود و به مرور زمان گوژپشتی پیشرفت می ‌کند.

عواقب کیفوز برای بدن چیست؟

کیفوز علاوه بر ایجاد مشکلات در ستون مهره‌ ها و تضعیف عضلات پشتی با تغییر شکل ستون مهره‌ ها سبب کاهش حجم قفسه سینه می ‌شود. به مرور زمان حجم ریه‌ ها کم شده و فشار روی سیستم قلبی‌ - ریوی افزایش می ‌یابد. همچنین با بالا رفتن سن، ستون فقرات دچار استئوآرتریت (همان آرتروزی که به غلط میان مردم مصطلح است) و درد‌های مداوم می ‌شود و می ‌تواند برای بیمار وضعیت ناگوار و ناتوان ‌کننده ‌ای را ایجاد کند.

برای درمان چه باید کرد؟

ابتدا باید مشخص شود که بیماری کیفوز از کدام نوع است. اگر کیفوز در اثر بیماری ‌های یاد شده باشد، باید اقدامات درمانی لازم هرچه سریع ‌تر صورت گیرد. برای مثال، اگر فرد به بیماری شوئرمن شدید مبتلا است ممکن است به عمل جراحی نیاز داشته باشد و اگر بیماری او خفیف‌ تر است باید بریس(قوزبند) ببندد. در مواردی که کیفوز به دلیل بد نشستن (به ویژه هنگام مطالعه کردن و پشت میز تحریر نشستن یا تماشای تلویزیون) به وجود می‌ آید افراد باید سعی کنند عضلات پشتی خود را تقویت کرده و به صورت صاف بنشینند. برای تقویت عضلات پشتی ورزش‌ های خاصی از جمله شنا و به خصوص کرال پشت توصیه می ‌شود.

آیا استفاده از قوزبند راه میان بری برای از بین بردن قوز نیست؟

بستن قوزبند برای افرادی که به طرز غلطی می ‌نشینند، چندان توصیه نمی ‌شود زیرا هنگامی که قوزبند بسته شد، خودش به تنبلی و تضعیف عضلات منجر خواهد شد و ضعف عضلات به مرور زمان قوز را تشدید می‌ کند.

چه بیماری‌ هایی باعث تشدید قوز می‌ شوند؟

پوکی استخوان بیماری‌ ای است که معمولا در سنین بالا (در خانم ‌های یائسه و آقایان بالای 70 سال) به ‌وجود می ‌آید و در نتیجه ی آن، استخوان‌ ها ضعیف می ‌شوند. در بررسی‌ های جدید مشاهده شده که مهم ‌ترین عامل برای پیشگیری از پوکی استخوان ورزش منظم و مصرف کلسیم و ویتامین D کافی در سنین نوجوانی و جوانی است. کمبود ویتامین D و برخی دیگر از بیماری ‌ها و بدخیمی‌ های خونی هم قوز را تشدید می ‌کنند.

آیا لازم است برای تامین کلسیم مورد نیاز و پیشگیری از پوکی استخوان از سنین جوانی مکمل ‌های کلسیم مصرف کرد؟

معمولا افراد جوان نیازی به مکمل کلسیم ندارند و با تغدیه مناسب مقدار کلسیم مورد نیاز خود را دریافت می‌ کنند، اما تغذیه مناسب خود عامل مهم و قابل بررسی است. باید از شیر و لبنیات کافی در رژیم غذایی خود بهره برد. نوجوانان و جوانان روزانه به 1200 میلی‌ گرم و افراد 30 تا 50 ساله روزانه حدود 1000 میلی‌ گرم کلسیم نیاز دارند که می ‌توانند آن را از طریق غذا دریافت کنند اما به خانم‌ هایی که به سن یائسگی رسیده‌ اند، توصیه می‌ شود حتما از قرص کلسیم استفاده کنند. تجویز کلسیم باید توسط پزشک صورت گیرد زیرا میزان کلسیم برای هر بیمار به شرایط او، پوکی استخوان و نیازش بستگی دارد. اگر قرص کلسیم به ‌طور خودسرانه مصرف شود احتمال ایجاد سنگ کلیه در افراد با زمینه قبلی بالا خواهد رفت.

مصاحبه کننده: یاسمین ثریا

اگر می خواهید با پزشک سایت مشورت کنید، اینجا کلیک کنید.

برای شرکت در بحث های انجمن سایت مرتبط با بهداشت و سلامت، اینجا کلیک کنید.

*مطالب مرتبط:

قوز کمر و طرق مقابله با آن

وقتی ستون فقرات به ستوه می‌آید

ستون فقراتی سالم داشته باشید

بخش تغذیه و سلامت تبیان

• یخ :

5 علت شایع کمردرد

---

ساختمان کمر عبارت است از: مهره ها، دیسک بین مهره ها، رباط های اطراف ستون فقرات و دیسک، نخاع، اعصاب، عضلات کمر، لگن و پوست پوشاننده کمر.

---

ستون فقرات از چندین مهره تشکیل شده است. این مهره ها باعث حرکت می شوند. همچنین حفاظت از نخاع را بر عهده دارند.

نخاع شامل مجموعه ای از اعصاب است. این اعصاب از مغز تا پایین ستون فقرات کشیده شده اند.

دیسک ها مانند بالش در بین مهره ها می باشند. این دیسک ها، فشار را به حداقل ممکن می رسانند. قسمت مرکزی دیسک قابل پاره شدن می باشد و به همین دلیل می تواند موجب ناراحتی بافت عصبی و بروز سیاتیک گردد.

رباط ها یکی از قوی ترین بافت های نرم فیبری می باشند که استخوان ها را به هم می چسبانند. رباط ها باعث چسبندگی و ارتباط مهره ها به همدیگر و دیسک ها می شوند.

بسیاری از عضلات مربوط به خم شدن و چرخاندن کمر و حرکت دادن انتهای بدن، از طریق تاندون ها به ستون فقرات متصل می شوند.

کمر دارای وظایف متعددی می باشد، از جمله: حرکت بدن، حفاظت از بافت های بدن و حمایت از ساختمان بدن.

هنگامی که ایستاده ایم، پایین کمر، وزن بدن را تحمل می کند. هنگامی که خم میشویم و یا کمر را می چرخانیم، پایین کمر در حال حرکت می باشد. پس صدمه به ساختار بدن (مانند ستون فقرات، عضلات، تاندون ها و رباط ها) را می توان از طرز ایستادن و حرکت فرد تشخیص داد

حفاظت از بافت نرم سیستم عصبی و نخاع و لگن و شکم یکی از عملکردهای اساسی کمر می باشد.

دلایل شایع کمردرد

1- فشار به کمر یا دررفتگی کمر

صدمه به رباط ها، تاندون ها و یا عضلات کمر موجب وارد آمدن فشار و یا دررفتگی کمر می گردد. دررفتگی کمر در اثر استفاده زیاد یا نادرست از کمر و یا حادثه اتفاق می افتد.

اگر درد کمر تا مدت سه ماه ادامه داشته باشد، مزمن نامیده می شود. این درد کمر غالبا در افراد 40 ساله دیده می شود، اما ممکن است در هر سنی واقع شود.

فشار کمر در اثر استرس و گرفتگی عضلات پایین کمر بوجود می آید.

تشخیص دررفتگی و فشار کمر توسط بررسی تاریخچه صدمه، محل درد و صدمه به سیستم عصبی مشخص می گردد. معمولا عکسبرداری با اشعه ایکس ، استخوان نابهنجار را مشخص می کند.

درمان این دررفتگی و فشار عبارت است از: استراحت کردن، درمان دارویی برای تخفیف درد و گرفتگی عضلات، گرم کردن محل درد و ماساژ. هنگامی که از شدت درد کاسته شد، می توان ورزش هایی برای تقویت عضلات کمر و شکم انجام داد.

استراحت طولانی در بستر و عدم فعالیت بدنی، خوب نیست، زیرا در این صورت کمردرد دیرتر بهبود می یابد.

2- تحریک عصبی

اعصاب ناحیه کمر، توسط برخی بیماری ها و یا تحمیل فشار به استخوان و یا بافت کمر آسیب می بینند. این ناراحتی اعصاب تا سطح پوست نیز کشیده می شود. دیسک کمری (radiculopathy)، دست اندازی (تجاوز) استخوان و تورم اعصاب در نتیجه آلوده شدن به ویروس زونا بوجود می آیند.

3- دیسک های کمر ( radiculopathy)

این درد باعث تخریب دیسک های بین مهره ها می گردد. به علت خراب شدن حلقه دور دیسک ها و جراحت ها و یا هر دوی این ها، تخریب دیسک اتفاق می افتد.

پارگی حلقه دور دیسک ها به نام سیاتیک خوانده می شود. درد سیاتیک در ناحیه کمر و باسن و پایین ساق پا است. سیاتیک با سوزن سوزن شدن و بی حسی همراه است. درد معمولا با حرکت کمر و حتی سرفه و عطسه کردن زیاد می شود. در موارد شدید، سیاتیک با بی اختیاری ادرار و مدفوع همراه است. درد سیاتیک معمولا یک طرف بدن می باشد (طرف راست یا چپ).

آسیب عصب را می توان از طریق الکترومیوگرام و NCV تشخیص داد. پارگی و فتق دیسک ها را به کمک MRI می توان تشخیص داد.

درمان شامل مصرف دارو برای کاهش درد و گرفتگی عضلات، تزریق کورتیزون اطراف نخاع، گرما دادن، ماساژ، صوت درمانی و استراحت کردن می باشد. اگر با این روش ها، بیمار بهبود نیافت، جراحی لازم است.

4- تجاوز استخوان

هر گونه شرایطی که منجر به حرکت یا رشد مهره های ستون فقرات شود، می تواند به نخاع و اعصاب فشار وارد کند. علل تجاوز استخوانی عصب نخاع عبارت است از: لغزش مهره ها روی هم، تنگی مجرای نخاع (فشار ریشه عصب یا نخاع توسط خار مهره یا بافت نرم در کانال نخاع) و باریک شدن مدخل نخاع که در اثر ورم مفاصل می باشد (عصب نخاع از این مدخل می گذرد و به تمامی بدن می رود). این دلایل باعث به وجود آمدن درد سیاتیک، درد در هنگام راه رفتن و درد در هنگام استراحت کردن می شود.

درمان این دردها نیز بسیار متفاوت می باشد و از استراحت کردن تا عمل جراحی برای برداشتن استخوانی که به بافت عصبی فشار وارد می کند، فرق می کند.

5- موقعیت استخوان و مفاصل

کمردرد در این حالت می تواند از زمان تولد یا در اثر فرسایش یا جراحت و یا ورم مفاصل (آرتریت) به وجود می آید.

خمیدگی غیر طبیعی ستون فقرات به یک طرف (اسکولیوز) و اسپینا بیفیدا در اثر وراثت و یا در اثر نقصان تولد ایجاد می شوند.

همانطور که بزرگ می شویم، مقدار آب و پروتئین موجود در غضروف تغییر می کنند. این تغییرات باعث ضعف و شکنندگی غضروف می گردد. دیسک ها و مفاصل دارای غضروف می باشند. این قسمت ها نیز در معرض فرسایش قرار دارند.

در اشخاص مسن، شکستگی کمر و استخوان خاجی به نام استئوپروز خوانده می شود. در افراد جوان نیز امکان استئوپروز وجود دارد، مانند موتور سوارانی که تصادف می کنند و یا بیماران مصروع.

در مطلب بعدی راجع به سایر علل موثر در بروز کمردرد و درمان آن با شما صحبت خواهیم کرد.

ادامه دارد...

مریم سجادپور

بخش تغذیه و سلامت تبیان

---

مطالب مرتبط:

ورزش هایی برای کمردرد

با کمردرد چه باید کرد؟

5 روش جدید درمان کمردرد

کمردرد، بیماری نیست!

مروروی بر درمان کمردرد

شروع کمردرد از30 سالگی

با کمر درد چه کنیم؟

ارسال به